Haberde, ismini açıklamak istemeyen bir araştırmacının, 6 Mart tarihinde incelediği İran kıyı şeridi görüntülerine artık erişilemediğini ifade ettiği aktarıldı. ABD merkezli önemli bir uydu görüntüleme şirketi olan Planet Labs'ın, söz konusu gerilimin ardından Orta Doğu'ya ilişkin yüksek çözünürlüklü görüntülerin yayınlanmasına önce 4 gün gecikme getirdiği, daha sonra bu süreyi 2 haftaya çıkardığı vurgulandı. Planet Labs'ın geçmişte hassas bölgelerin görüntülerini diğer şirketlere kıyasla daha açık paylaştığı, ancak son gerilimle birlikte bu politikasını değiştirdiği kaydedildi. Şirketin konuya ilişkin açıklamasına yer verilen haberde, Planet Labs'ın amacının, "şeffaflık taahhüdü ile görüntülerinin müttefiklere veya sivillere zarar verecek saldırıların planlanmasında kullanılma riskini sınırlama sorumluluğu arasında denge kurmak" olduğu belirtildi. Haberde, şirketin kararını "bağımsız" olarak aldığı bildirilirken, "ABD yönetiminin uydu şirketleri üzerinde baskı kurduğu" yönündeki iddialara da yer verildi. ABD'nin geçmişte de benzer kısıtlamalar getirdiği ifade edilerek, İsrail'e ilişkin görüntüler üzerindeki kısıtlamaların 2020'de kaldırıldığı ve 2023'te Gazze'den gelen görüntülerin geciktirildiği hatırlatıldı. ABD merkezli bir diğer şirket olan Vantor'un da uzun süredir ABD askeri üslerine ait görüntüleri yayınlamadığı ve 2022'den sonra Ukrayna'ya ilişkin bazı görüntüleri kısıtladığı aktarıldı. Haberde, Çin merkezli Jilin-1 ve Siwei gibi şirketlerin bu alandaki faaliyetlerini artırdığına, Fransa ve Almanya hükümetlerinin hisselerine sahip olduğu Airbus şirketinin ise kendi gözlem uydularını işlettiğine işaret edildi. Araştırmacılar ve gazeteciler için bölgedeki gelişmeleri takip edebilmede uydu geçiş sıklığının büyük önem taşıdığı vurgulandı. Gerçek uydu görüntülerinin gecikmesi veya engellenmesinin, yapay zekayla üretilmiş sahte görüntülerin yayılma riskini artırabileceğine dikkat çekildi. Ayrıca, çatışmalarda sivil kayıpların ve saldırıların bağımsız şekilde doğrulanmasının da zorlaşabileceğinin altı çizildi. Middlebury Institute of International Studies uzmanlarından Jeffrey Lewis, uydu görüntülerinin hem savaş hasarı tespiti hem de hedef belirleme için kullanılabildiğini söyledi. Görüntü kalitesi ve miktarının arttığını belirten Lewis, "Uzun soluklu bir savaşta normalde 24 veya 48 saatlik gecikmenin yetersiz kalacağını kimsenin öngörmediğini" ifade etti. Son olarak haberde, araştırmacıların, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın yerinde denetim yapmadığı yerlerde İran'ın nükleer tesislerini izlemenin artık daha zor hale geldiğini belirttiği kaydedildi. Sizce ticari uydu görüntülerine erişimdeki bu tür kısıtlamalar, şeffaflık ile güvenlik arasında nasıl bir denge kuruyor? |
|