ABD ordusu, İran içindeki zenginleştirilmiş uranyumu ele geçirmek için son derece karmaşık bir plan hakkında eski Başkan Donald Trump’a brifing verdi. Plan, kazı ekipmanlarının havadan taşınması, kargo uçakları için pist inşası ve yüzlerce askerin konuşlandırılmasını içeriyor.Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Elçin Başol, konuyu değerlendirirken, uranyum meselesinin klasik hava saldırısı mantığının ötesine geçtiğini belirtti. Başol, bu hedefin doğrudan sahaya inmeden başarılamayacağını ve bunun savaş için kritik bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.
Asıl sorunun, İran’ın elindeki uranyum miktarından ziyade, savaşı başlatan gerekçe ile sahada yapılabilecekler arasındaki uyum olduğu vurgulandı. Bu uyumun ciddi biçimde bozulduğu ve uranyuma müdahalenin nokta atışı bir baskın olmayacağı kaydedildi.
Dr. Elçin Başol, böyle bir müdahalenin geçici bir askeri üs mantığıyla ve mini ölçekli bir kara angajmanı gerektireceğini açıkladı. Bu durum, uranyum meselesini hem teknik hem de siyasi düzeyde okumayı zorunlu kılıyor.
Teknik düzeyde, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmı İsfahan ve Natanz gibi yeraltı tesislerinde tutuluyor. Bu tesislerin havadan vurulması, içindeki radyoaktif materyali tamamen etkisiz hale getirmek anlamına gelmiyor.
Uranyumu kesin biçimde güvenceye almak için sahaya inmek ve bir kara operasyonu gerçekleştirmek gerekiyor. Ancak sahaya inmek, çatışmayı bambaşka ve çok daha riskli bir aşamaya taşıyacak bir hamle olarak değerlendiriliyor.
Siyasi boyutta ise, Donald Trump’ın değişken söylemleri dikkat çekiyor. Trump, bir taraftan İran’ın nükleer programını savaşın temel gerekçelerinden biri olarak öne sürerken, diğer taraftan son açıklamalarında uranyumu umursamadığını belirtti.
Bu çelişkili açıklamalar, Washington yönetiminin savaşın merkezindeki tehdit konusunda bile tutarsız bir anlatıya sahip olduğunu gösteriyor. Eğer uranyum gerçekten ana tehditse, “umursamıyorum” açıklaması stratejik bir savrulmaya işaret ediyor.
Bu durum, savaşın asıl amacının nükleer riski gidermekten ziyade, İran’ın genel kapasitesini kırmak olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Hedefte bir kayma yaşandığına dair önemli bir paradoks bulunuyor.
Operasyonel zorluklar ise oldukça büyük. Yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumun elde kalması, savaşı meşrulaştırmak için kullanılan önemli bir gerekçeyi çözümsüz bırakıyor. Bu nedenle böyle bir operasyon ihtimali gündeme gelmiş olabilir.
Ancak uranyumu ele geçirmek için yapılacak özel bir operasyon, kamuoyuna anlatıldığı kadar basit ve steril bir görev olmaktan uzak. Operasyon, birkaç saatlik bir baskın değil; korunması gereken lojistik koridorlar, çıkarılması gereken radyoaktif materyal ve İran misillemesine açık geçici üsler gerektiriyor.
Askeri açıdan mesele, sadece tesise girip çıkmak değil; materyali güvenli biçimde bulmak, doğrulamak, çıkarmak ve taşımak. Bu da operasyonun, nükleer maddeyi ele geçirmekten çok ABD’yi İran toprağına fiilen bağlayan yeni bir savaş safhasına dönüşebileceği anlamına geliyor.
Dr. Başol, uranyumun artık sadece bir silah materyali meselesi değil, aynı zamanda bir stratejik inanılırlık meselesine dönüştüğünü düşünüyor. Washington yönetimi, İran’ın nükleer riskini durdurduğunu iddia ediyorsa, bunu nasıl yapacağını göstermek zorunda.
Sadece bombalamak yetmiyor, sahaya girmek ise politik olarak aşırı riskli. Bu durumda Washington yönetiminin önünde iki seçenek kalıyor: Ya eksik bir başarıyı tam başarı gibi pazarlamak, ya da yeniden diplomasi masasına dönmek.
Washington Post’un operasyon taslağına ilişkin haberi ile Trump’ın son söylemleri arasında da bir gerilim mevcut. Bir taraftan uranyumun ele geçirilmesi konuşulurken, diğer taraftan bunun siyasi maliyetinin taşınamayacağı ima ediliyor.
Zaten Amerikan kamuoyu, İran’a kara gücü gönderilmesine çok düşük destek veriyor. Geniş çoğunluk buna karşı çıkıyor ve savaşın mümkün olduğunca çabuk bitmesini istiyor.
Bu nedenle, uranyumu güvenceye almanın askeri mantığı ile iç politik maliyet arasında ciddi bir çarpışma yaşanıyor. Politikada satılamayan bir operasyon, Trump’ı retorikte daha sert, pratikte ise daha muğlak bir çizgiye itiyor.
Sonuç olarak, uranyum konusu kritik bir stratejik çıkmazı temsil ediyor ve Trump’ın siyasi olarak üzerinde durmasının ona avantaj sağlayabileceği bir nokta olarak değerlendiriliyor.
Sizce ABD, böylesine riskli bir kara operasyonunu göze alabilir mi?