ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla bölgede yükselen gerilimin, enerji fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması halinde ticaretin ciddi bir darbe alabileceği vurgulandı. Çatışmaların sürmesi durumunda, yükselen enerji maliyetlerinin gıda arzı ve hizmet ticareti üzerinde ek bir yük oluşturacağına dikkat çekildi. Raporda, özellikle seyahat ve taşımacılık sektörlerinde yaşanabilecek aksamaların ticaret hacmini daraltabileceği ifade edildi. Geçen yıl yapay zeka destekli ürünlerin etkisiyle kaydedilen güçlü büyümenin ardından, 2026 yılında bir yavaşlama eğiliminin beklendiği aktarıldı. "Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi durumunda ticaret büyümesini daha da aşağı çekebilir." denilen raporda, bu durumun seyahat ve taşımacılıktaki aksamalar nedeniyle gıda arzı ve hizmet ticareti üzerinde de baskı oluşturacağı kaydedildi. Ancak çatışmaların hızla sona ermesi ve yapay zeka harcamalarındaki artışın sürmesi halinde, küresel ticaret görünümünün yeniden iyileşebileceği değerlendirmesi yapıldı. DTÖ ekonomistleri, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) fiyatlarının 2026 boyunca yüksek seyretmesi halinde, küresel mal ticareti büyüme tahmininden 0,5 puan eksilebileceğini öngördü. Bu senaryoda, büyüme oranının yüzde 1,4'e kadar gerileyebileceği hesaplandı. DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, yaptığı değerlendirmede, Orta Doğu’daki krizin temel gıda güvenliğini ve tüketici maliyetlerini tehdit ettiğini belirtti. Okonjo-Iweala, "Enerji fiyatlarındaki sürekli artışlar, gıda güvenliği, tüketiciler ve işletmeler üzerindeki maliyet baskıları aracılığıyla küresel ticaret risklerini tırmandırabilir." ifadelerini kullandı. Küresel ticaretin karşı karşıya olduğu risklere karşı üye ülkelere iş birliği çağrısında bulunan Okonjo-Iweala, ülkelerin öngörülebilir politikalar izleyerek dünya genelindeki ekonomik yükü hafifletebileceğini savundu. Raporda, Orta Doğu’daki çatışmanın lojistik boyutuna da değinildi. Hürmüz Boğazı'ndaki olası aksamaların, küresel tarım için kritik öneme sahip olan gübre sevkiyatını vurabileceği kaydedildi. Dünya gübre ihracatının üçte birinin bu bölgeden geçtiği hatırlatıldı. Bu gelişmeler ışığında, Hindistan, Tayland ve Brezilya gibi büyük tarım üreticisi ülkelerin ciddi ithalat riskleriyle karşı karşıya olduğu ifade edildi. Raporda, yapay zeka odaklı ürünlerin etkisiyle 2025'te yüzde 4,6 büyümesi beklenen küresel mal ticaretinin, normalleşme süreci ve jeopolitik risklerin etkisiyle 2026'da baz senaryoda yüzde 1,9'a gerilemesinin beklendiği açıklandı. Ancak, Orta Doğu’daki krizin derinleşmesi durumunda bu rakamın çok daha aşağı çekilebileceği öngörüldü. Aynı raporda, hizmet ticaretindeki büyümenin ise yüzde 4,1’e kadar yavaşlayabileceği tahmin edildi. Sizce küresel ticaretin önündeki en büyük engel jeopolitik gerilimler mi, yoksa yapısal ekonomik sorunlar mı? |
|