| Ortaylı, başarılı bir hayat için gençlere önemli tavsiyelerde bulunmuştu. "İyi bir yaşam için sigara içiyorsanız bırakın, içki içiyorsanız azaltın. Yağlı yemeklerden tümden vazgeçin" diyen tarihçi, bir de muhakkak okunmasını önerdi. "Yeni ve farklı ilişkiler kurmaya çalışın" diye ekleyen Ortaylı, özellikle okulun dışında, emek isteyen ilişkiler kurulduğunda, umulmadık farklı dünyalara girileceğini vurguladı. Böylece görgünün artacağını, bilginin genişleyeceğini ve bakışın derinleşeceğini ifade etti. "Kendinizi geliştirmek istiyorsanız, işinizle ilgili olmayan konularla da ilgileneceksiniz" diyen usta isim, bir mühendisin bile coğrafya ve tarihle uğraşması, müzikten anlaması gerektiğini söyledi. Ayrıca "milletin halini dert edeceksiniz" mesajını verdi. Ortaylı, meslek seçiminin önemine de dikkat çekti. "İşinizi doğru seçin. Daha en başından aşık olduğunuz bir işi yapmaya gayret edin" tavsiyesinde bulunarak, aksi takdirde zihnin uyuşacağını belirtti. Seyahat konusundaki görüşlerini de paylaşan hocanın bir önerisi şuydu: "Semerkand'ı, Floransa'yı, Buhara'yı, Roma'yı ve Kudüs'ü görmeden ölmeyin." Bir şehri gezmenin emek istediğini kaydeden Ortaylı, "Okuyacaksınız, harita bakacaksınız, notlar alacaksınız, fotoğraf çekeceksiniz ve defter tutacaksınız" dedi. İyi bir şehir tanımını ise şöyle yaptı: "İyi bir kütüphanede çalıştıktan sonra, iyi bir salonda, iyi bir tiyatro oyunu seyredebildiğin ve temsilin ardından güzel bir kafeye gidip sohbet edebildiğin bir şehirdir." İlber Hoca'nın toplumsal belleğe kazınan önemli sözleri arasında şunlar yer alıyor: "Cahillik hiç ayıplanacak bir şey değildir, hatta cahil tutarlıdır kendi içinde. Kötü olan yarı cahillerdir." "Ne yaşadıysanız yüzünüze yansır, insanın yüzü bir kitap gibi okunabilir" diyen Ortaylı, ifadenin bomboş olması durumunda hiçbir şey yaşanmadığının fark edileceğini söyledi ve monotonluktan uzaklaşılmasını öğütledi. "Her nefis ölümü tadacaktır ayetini bankalara ve makam koltuklarına yazmalı. Tabutlara, mezarlıklara değil" şeklindeki sözü de dikkat çekiciydi. Ayrıca "Bilincimizdeki ilerleme, bilgimizdeki ilerlemeyle değişir" ifadesini kullandı. Ortaylı'nın önerdiği kitaplar listesinde tarih alanında Suyu Arayan Adam (Şevket Süreyya Aydemir), Atatürk (Andrew Mango) ve Milli Mücadele Başlarken (M. Tayyib Gökbilgin) gibi eserler bulunuyor. Listede ayrıca Tarih Notları (Bernard Lewis), İslam Uygarlıkları Tarihi (Corci Zeydan), Yavuz Sultan Selim (Feridun M. Emecen) ve Sultan Alp Arslan (Cihan Piyadeoğlu) gibi önemli çalışmalar yer aldı. Timurlenk (Beatrice Forbes Manz), Yeniçeriler (Reşad Ekrem Koçu) ve Savaş Günlükleri 1939-1943 (Kont Galeazzo Ciano) da Ortaylı'nın tarih önerileri arasında sayıldı. Dünya edebiyatından önerileri arasında Savaş ve Barış (Lev Tolstoy), Karamazov Kardeşler (F. Dostoyevski) ve Yüzbaşının Kızı (Aleksandr Puşkin) gibi klasikler vardı. Vanya Dayı (Anton Çehov) ve Kral Lear (William Shakespeare) de tiyatro alanındaki önemli tavsiyeleri olarak öne çıktı. Şiir ve Doğu edebiyatından ise Divan (Fuzuli), Hafız Divanı (Hafız-ı Şirazi) ve Bostan (Sadi-i Şirazi) gibi eserleri önerdi. Batı-Doğu Divanı (Goethe) da listede yerini aldı. Türk edebiyatından İnce Memed (Yaşar Kemal), Puslu Kıtalar Atlası (İhsan Oktay Anar), Semerkant (Amin Maalouf) ve Kambur (Şule Gürbüz) gibi önemli romanları okurlara tavsiye etti. İlber Ortaylı'nın hayat dersleri ve kitap önerileri sizce günümüz gençliği için ne kadar yol gösterici? |
|