Ubuntu Sunucuda Sistem Kaynaklarınızı Gözünüz Gibi Bakın: Glances ile Gerçek Zamanlı İzleme 📊

Ubuntu Sunucuda Sistem Kaynaklarınızı Gözünüz Gibi Bakın: Glances ile Gerçek Zamanlı İzleme

Selam sistemciler! Sunucularımızla olan ilişkimiz biraz araba kullanmaya benzer. Gösterge paneline bakmadan sadece "çalışıyor gibi hissediyorum" diyerek yola devam etmek, en hafif tabirle riskli olur, değil mi? Özellikle birden fazla sunucu veya servisi yönetirken, "CPU neden yüksek?", "Hangi süreç tüm belleği yiyor?", "Disk I/O'da bir sıkıntı mı var?" sorularına hızlıca cevap bulmak çok kritik.

Bugün, terminalinizin içine sığdırabileceğiniz en şık, en kapsamlı ve en kullanışlı sistem izleme aracından bahsedeceğiz: Glances. `top` veya `htop`'un çok daha gelişmiş, renkli ve ağ yetenekli kuzeni diyebiliriz. Hem tek bir sunucuda hem de tüm sunucu parkınızı tek bir ekrandan izlemek için biçilmiş kaftan. Hadi terminalin tozunu alıp kuruluma başlayalım!

Glances Nedir ve Neden Harikadır?

Glances, Python ile yazılmış çapraz-platform bir sistem izleme aracı. Sadece CPU, RAM, Swap kullanımını göstermekle kalmaz; aşağıdakilerin hepsini gerçek zamanlı ve renk kodlu (yeşil/ sarı/ kırmızı) bir arayüzde sunar:

• Her çekirdeğin ayrı ayrı CPU kullanımı
• Süreç listesi (CPU, MEM, PID bazında sıralanabilir)
• Disk I/O istatistikleri (okuma/yazma hızları)
• Ağ arayüzlerinin trafik kullanımı (eth0, wlan0 vb.)
• Dosya sistemlerinin doluluk oranları
• Sensörlerden alınan sıcaklık bilgileri (desteklenirse)
• RAID durumu, Docker konteyner istatistikleri ve daha fazlası

En güzel yanı, sunucu (server) modunda çalıştırıp, istemci (client) modunda diğer sunucularınıza bağlanarak, tüm altyapınızı tek bir terminal penceresinden izleyebilmeniz.

Adım 1: Ubuntu'ya Glances Kurulumu

Kurulum inanılmaz basit. Öncelikle paket listemizi güncelleyelim ve Glances'ı kuralım.


Not: Eğer en son sürümü kurmak isterseniz, Python'un paket yöneticisi `pip` ile de kurabilirsiniz.

Kurulum tamamlandı! Artık `glances` komutu ile aracı çalıştırabilirsiniz.

Adım 2: Glances'ı Çalıştırma ve Temel Kullanım

Terminalinize `glances` yazıp Enter'a basmanız yeterli.


Karşınıza renkli, dinamik ve bilgi dolu bir ekran gelecek. Üst kısımda CPU, Bellek, Swap, Disk ve Ağ bilgileri, alt kısımda ise süreç listesi yer alacak.

Glances içinde gezinmek için bazı kısayollar:

• `q` veya `ESC`: Çıkış yap.
• `c`: CPU kullanım grafiğini göster/gizle.
• `m`: Bellek ve Swap grafiğini göster/gizle.
• `d`: Disk I/O grafiğini göster/gizle.
• `n`: Ağ trafiği grafiğini göster/gizle.
• `p`: Süreçleri CPU kullanımına göre sırala.
• `m` (süreç listesinde): Süreçleri bellek kullanımına göre sırala.
• `a`: Otomatik sıralamayı aç/kapat.
• `w`: Uyarıları sil (kırmızı/sarı uyarı loglarını temizler).
• `h`: Tüm kısayolları gösteren yardım ekranını açar.

Bonus: Web Arayüzü ile İzleme

Glances, bir de dahili web sunucusu ile geliyor! Özellikle sunucunuza doğrudan SSH ile bağlanamadığınız durumlarda (ofis güvenlik duvarı vb.) tarayıcı üzerinden izlemek harika oluyor.

Web arayüzünü başlatmak için `-w` parametresini kullanın:
Varsayılan olarak ` ` adresinden erişebilirsiniz. Portu değiştirmek isterseniz:

Güvenlik Uyarısı: Bu arayüz varsayılan olarak herkese açıktır (`0.0.0.0`). Üretim sunucunuzda kullanacaksanız, erişimi bir güvenlik duvarı kuralı ile sınırlamayı veya basit bir HTTP kimlik doğrulaması eklemeyi unutmayın.

Adım 3: Çoklu Sunucu İzleme (Server/Client Modu)

İşte Glances'ın en güçlü özelliklerinden biri! Diyelim ki 3 sunucunuz var: Web Sunucusu, Veritabanı Sunucusu, Yedekleme Sunucusu. Hepsinin durumunu masaüstünüzdeki tek bir terminalden izlemek ister misiniz?

1. Sunucu (İzleyeceğimiz makine) üzerinde:
Bu makine, veri toplayacak diğer sunuculara bağlanacak. Bu makinede sadece Glances istemcisi yeterli. Ancak diğer sunucuları dinlemek için `glances -s` (server modu) çalıştırmamıza gerek yok. Sadece istemci modunda bağlanacağız.

2. İzlenecek Sunucularda (Örn: Web Sunucusu):
Bu sunucularda Glances'ı sunucu modunda çalıştırmamız gerekiyor. Bağlantıya izin vermek için `-B` parametresi ile dinlenecek IP'yi belirtiyoruz. Eğer tüm arayüzlerde dinlemek istiyorsanız `0.0.0.0` kullanın.
Varsayılan port `61209`'dur. Bu komutu bir sistem servisi olarak da çalıştırabilirsiniz.

3. İstemcide (Sizin masaüstünüz) Bağlanma:
Artık, izleyeceğimiz makineden (istemciden), Web Sunucusuna bağlanabiliriz.
Örneğin: `glances -c @192.168.1.10`

Pro İpucu: `glances -c @web_sunucu_ip -c @db_sunucu_ip` şeklinde birden fazla `-c` parametresi ile tek komutta tüm sunucularınızı yan yana izleyebilirsiniz! Bu özellik, küçük bir NOC (Ağ Operasyon Merkezi) ekranı yaratmak için birebir.

Glances'ı Özelleştirme

Glances, `~/.config/glances/glances.conf` dosyası ile özelleştirilebilir. Bu dosya ilk çalıştırmada otomatik oluşturulur. İçinden renk temasını, yenileme hızını, hangi modüllerin gösterileceğini (docker, raid, sensors vb.) ayarlayabilirsiniz.

Örneğin, yenileme süresini 3 saniyeye çıkarmak için:

Son Söz

Glances, sistem yöneticisi ve DevOps mühendisinin çantasındaki en değerli araçlardan biri. Kurulumu 2 dakika, öğrenmesi 5 dakika, ancak sağladığı görünürlük ve zaman tasarrufu paha biçilemez. Özellikle bir sorun anında hızlı teşhis koymak için vazgeçilmezim oldu.

Siz de sunucu parkınızı Glances ile izlemeye başladınız mı? Yoksa `htop`'tan vazgeçemeyenlerden misiniz? Terminal tabanlı başka favori izleme araçlarınız var mı? Yorumlarda deneyimlerinizi paylaşın, hep birlikte öğrenelim!

Sağlıcakla kalın, terminaliniz hep yeşil (load average) kalsın!