Sabah alarmı çaldığında, "Bugün işe gideceğim" diye düşünürüz. Peki, gerçekten *özgür irademizle* mi gideriz, yoksa farkında olmadan içine doğduğumuz bir hayatın, toplumun, beklentilerin otomatik bir parçası mıyızdır? 
İşte burada, varoluşçuluğun sert ama özgürleştirici rüzgarı yüzümüze çarpıyor. Bize diyor ki: "Sen bir 'şey' değilsin. Sen önce 'varsın', sonra kendi özünü kendin *seçerek* inşa ediyorsun." Yani, kim olduğumuzdan, neye inandığımıza, nasıl davrandığımıza kadar her şey bizim seçimlerimizin sonucu. Bu, inanılmaz bir özgürlük vaadi gibi geliyor, değil mi? Sonsuz olasılıklar... Ama bir dakika. Bu özgürlüğün arkasında, pek çoğumuzun kaçtığı devasa bir şey saklı: **Sorumluluk**. 
Sartre ve "Lanetlenmiş Özgürlük"
Varoluşçuluğun bayraktarı **Jean-Paul Sartre**, bu durumu belki de en net şekilde "İnsan özgürlüğe mahkumdur" sözüyle ifade etti. Ona göre özgürlük, bir lütuf değil, kaçınılmaz bir yazgıydı. "Mahkum" diyordu, çünkü bu özgürlükten kaçış yoktu. İşin en zor kısmı da şuydu: Yaptığımız her seçim, sadece bizi değil, tüm insanlığı ilgilendiriyordu. Bir kahve alırken bile "Ben kahve içen biriyim" seçimini yapmıyor, aynı zamanda "Kahve içmek, insan için iyi bir şeydir" genel yargısını onaylıyorduk. Sartre buna **"kötü niyet"** diyordu: Kendi özgürlüğümüzün ve sorumluluğumuzun yükünden kaçmak için kendimizi rollere, kalıplara, "böyle gelmiş böyle gider"lere sığdırmak.
Kierkegaard: Kaygı ve Titreyen Sorumluluk
Sartre'dan önce, **Søren Kierkegaard** da bu konuda derin düşünmüştü. Ona göre özgürlük, insanı **"kaygı"** (anksiyete) ile baş başa bırakıyordu. Neden? Çünkü sonsuz olasılıklar karşısında seçim yapmak, bir boşluğun kenarından aşağı bakmak gibiydi. Bu kaygı, sorumluluğun psikolojik tezahürüydü. Yanlış seçim yapmaktan, hayatımızı mahvetmekten, Tanrı'yı (ya da kendi değerlerimizi) hayal kırıklığına uğratmaktan korkuyorduk. Kierkegaard için bu kaygı, bir hastalık değil, özgür ve *otantik* bir birey olmanın kaçınılmaz bedeliydi. Titremeyen bir sorumluluk, gerçek bir sorumluluk değildi adeta.
Karşı Tez: Özgürlük Bir İllüzyon Olabilir mi?
Peki ya varoluşçular abartıyor da olabilir mi? Belki de onların bahsettiği o mutlak, ezici özgürlük bir yanılsamadır. **Determinist** bakış açısı, seçimlerimizin aslında genetik yapımız, yetiştirilme tarzımız, sosyal koşullarımız ve beyin kimyamız tarafından belirlendiğini söyler.
Bu durumda, "sorumluluk" dediğimiz şey de sadece toplumun bizi kontrol etmek için uydurduğu bir kavram olur mu? Ya da **Stoacılar** gibi düşünürsek: Gerçek özgürlük, kontrolümüz dışındaki dış olaylara değil, yalnızca onlara verdiğimiz *tepkiler* üzerindeki içsel kontrolümüze dayanır. Bu, sorumluluğu hafifleten bir bakış açısı mıdır? 
Belki de asıl mesele, özgürlüğün varlığı ya da yokluğu değil, onunla nasıl yüzleştiğimizdir. Sorumluluğu bir "yük" olarak mı, yoksa hayatımıza anlam katan, onu *bizim* kılan bir "imkan" olarak mı görüyoruz?
Sonuçta, varoluşçular bizi rahatsız eden bir aynaya bakmaya davet ediyor. Bu ayna, bize "Sen özgürsün, bu yüzden bahanelerin geçersiz" diye haykırıyor. Bu, gerçekten dayanılmaz bir yük mü? Yoksa, hayatımızın dizginlerinin başkasının elinde olmadığını fark etmenin, ne kadar ürkütücü olsa da, nihai özgürleşme anı mı?
Sizce, bu kaçınılmaz sorumluluk bilinci bizi daha otantik ve cesur bireyler mi yapar, yoksa sürekli bir kaygı ve suçluluk altında ezilmekten başka işe yaramaz mı? Düşüncelerinizi merakla bekliyorum.
İşte burada, varoluşçuluğun sert ama özgürleştirici rüzgarı yüzümüze çarpıyor. Bize diyor ki: "Sen bir 'şey' değilsin. Sen önce 'varsın', sonra kendi özünü kendin *seçerek* inşa ediyorsun." Yani, kim olduğumuzdan, neye inandığımıza, nasıl davrandığımıza kadar her şey bizim seçimlerimizin sonucu. Bu, inanılmaz bir özgürlük vaadi gibi geliyor, değil mi? Sonsuz olasılıklar... Ama bir dakika. Bu özgürlüğün arkasında, pek çoğumuzun kaçtığı devasa bir şey saklı: **Sorumluluk**. Sartre ve "Lanetlenmiş Özgürlük"Varoluşçuluğun bayraktarı **Jean-Paul Sartre**, bu durumu belki de en net şekilde "İnsan özgürlüğe mahkumdur" sözüyle ifade etti. Ona göre özgürlük, bir lütuf değil, kaçınılmaz bir yazgıydı. "Mahkum" diyordu, çünkü bu özgürlükten kaçış yoktu. İşin en zor kısmı da şuydu: Yaptığımız her seçim, sadece bizi değil, tüm insanlığı ilgilendiriyordu. Bir kahve alırken bile "Ben kahve içen biriyim" seçimini yapmıyor, aynı zamanda "Kahve içmek, insan için iyi bir şeydir" genel yargısını onaylıyorduk. Sartre buna **"kötü niyet"** diyordu: Kendi özgürlüğümüzün ve sorumluluğumuzun yükünden kaçmak için kendimizi rollere, kalıplara, "böyle gelmiş böyle gider"lere sığdırmak.
Kierkegaard: Kaygı ve Titreyen SorumlulukSartre'dan önce, **Søren Kierkegaard** da bu konuda derin düşünmüştü. Ona göre özgürlük, insanı **"kaygı"** (anksiyete) ile baş başa bırakıyordu. Neden? Çünkü sonsuz olasılıklar karşısında seçim yapmak, bir boşluğun kenarından aşağı bakmak gibiydi. Bu kaygı, sorumluluğun psikolojik tezahürüydü. Yanlış seçim yapmaktan, hayatımızı mahvetmekten, Tanrı'yı (ya da kendi değerlerimizi) hayal kırıklığına uğratmaktan korkuyorduk. Kierkegaard için bu kaygı, bir hastalık değil, özgür ve *otantik* bir birey olmanın kaçınılmaz bedeliydi. Titremeyen bir sorumluluk, gerçek bir sorumluluk değildi adeta.
Karşı Tez: Özgürlük Bir İllüzyon Olabilir mi?Peki ya varoluşçular abartıyor da olabilir mi? Belki de onların bahsettiği o mutlak, ezici özgürlük bir yanılsamadır. **Determinist** bakış açısı, seçimlerimizin aslında genetik yapımız, yetiştirilme tarzımız, sosyal koşullarımız ve beyin kimyamız tarafından belirlendiğini söyler.
Bu durumda, "sorumluluk" dediğimiz şey de sadece toplumun bizi kontrol etmek için uydurduğu bir kavram olur mu? Ya da **Stoacılar** gibi düşünürsek: Gerçek özgürlük, kontrolümüz dışındaki dış olaylara değil, yalnızca onlara verdiğimiz *tepkiler* üzerindeki içsel kontrolümüze dayanır. Bu, sorumluluğu hafifleten bir bakış açısı mıdır? Belki de asıl mesele, özgürlüğün varlığı ya da yokluğu değil, onunla nasıl yüzleştiğimizdir. Sorumluluğu bir "yük" olarak mı, yoksa hayatımıza anlam katan, onu *bizim* kılan bir "imkan" olarak mı görüyoruz?
Sonuçta, varoluşçular bizi rahatsız eden bir aynaya bakmaya davet ediyor. Bu ayna, bize "Sen özgürsün, bu yüzden bahanelerin geçersiz" diye haykırıyor. Bu, gerçekten dayanılmaz bir yük mü? Yoksa, hayatımızın dizginlerinin başkasının elinde olmadığını fark etmenin, ne kadar ürkütücü olsa da, nihai özgürleşme anı mı?
Sizce, bu kaçınılmaz sorumluluk bilinci bizi daha otantik ve cesur bireyler mi yapar, yoksa sürekli bir kaygı ve suçluluk altında ezilmekten başka işe yaramaz mı? Düşüncelerinizi merakla bekliyorum.