İlk senaryo, müzakere edilmiş bir ateşkes ve nükleer anlaşma üzerine odaklanıyor. Eski Başkan Donald Trump'ın başlattığı "Epic Fury Operasyonu"nun temel hedeflerinden biri, İran'ın nükleer silah programını sona erdirmekti. Savaştan hemen önce Cenevre'de dolaylı görüşmeler yapılmış, ancak ABD temsilcileri Tahran'ın anlaşmaya ciddi olmadığı sonucuna varmıştı.
Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada yeni görüşmelerin "mümkün" olduğunu ifade etti. Ancak, İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney'in seçilmesinden duyduğu hayal kırıklığını da dile getirdi. Savaş öncesinde Ummanlı arabulucular, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklamayı kabul ettiğini ve barışın "ulaşılabilir" olduğunu bildirmişti.
Trump, Venezuela örneğini İran için bir model olarak gösterdi. ABD, Ocak ayında Venezuela lideri Nicolas Maduro'yu yakalayıp, yerine gelen Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez ile çalışmaya başlamıştı. Trump, İran'ın Hamaney'i seçmekle "büyük bir hata" yaptığını düşündüğünü söyledi.
Ancak uzmanlar, İran ile Venezuela arasında siyasi yapı açısından büyük farklar olduğuna dikkat çekiyor. İran rejimi, 47 yıl boyunca yaptırımlara, savaşlara ve iç ayaklanmalara rağmen ayakta kalmayı başardı. Askeri, dini ve siyasi kurumlar tek bir liderden daha uzun süre dayanacak şekilde inşa edildi.
Ayrıca, İran'da rejim değişimi talep eden protestocular için, ABD destekli bir liderin sistem içinden gelmesi kurtuluş değil, ihanet olarak algılanabilir. Buna rağmen, rejimin çökme ihtimali tamamen göz ardı edilmiyor.
Ayetullah Hamaney'in öldürülmesi, ekonominin ağır darbe alması ve savaştan hemen önce 1979 devriminden bu yana en büyük protestoların yaşanması bu ihtimali gündeme getiriyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırıların "cesur İran halkının kaderini eline alması için koşul oluşturduğunu" savunuyor.
Fakat, İran muhalefetinin birleşik bir lideri ve sahada örgütlü bir gücü bulunmuyor. Sürgündeki Rıza Pehlevi öne çıkan isimlerden biri olsa da, Trump onun güvenilirliğini, yaklaşık 50 yıldır İran'da yaşamıyor olması gerekçesiyle küçümsüyor.
Dördüncü senaryo, nükleer stoklara yönelik bir özel kuvvet operasyonunu içeriyor. Axios haberine göre, ABD ve İsrail, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu fiziksel olarak ele geçirmek veya yok etmek için özel kuvvet gönderme ihtimalini değerlendiriyor.
Bu durumda savaş, siyasi bir anlaşmayla değil, nükleer tehdidin fiziksel olarak ortadan kaldırılmasıyla sona erebilir. Ancak bu görev, hala balistik füze ateşleyebilen bir ülkeye asker gönderilmesini gerektiriyor.
Bu senaryoda Trump, İran'ın füze ve İHA kapasitesinin yeterince zayıflatıldığına karar verip zafer ilan ederek çekilebilir. Piyasalar, özellikle ABD'deki ekonomik sıkıntılar başkan için ciddi bir sorun haline gelmeden önce hızlı bir çıkış ihtimaline odaklanıyor.
Fakat Trump'ın kendisi bile, yanlış bir lider iktidara gelirse ABD'nin "beş yıl içinde yeniden savaşmak zorunda kalabileceği" uyarısında bulundu. Ayrıca, operasyonun sona ermesi İsrail'in onayını da gerektirebilir. İsrail, Washington'dan bağımsız hareket etmeye hazır olduğunu gösterdi ve İran'ın nükleer tehdidini kalıcı olarak ortadan kaldırma sözü verdi.
Sizce bu senaryolardan hangisi, İran-ABD savaşının sonucunu belirlemede en yüksek ihtimale sahip?
Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada yeni görüşmelerin "mümkün" olduğunu ifade etti. Ancak, İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney'in seçilmesinden duyduğu hayal kırıklığını da dile getirdi. Savaş öncesinde Ummanlı arabulucular, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklamayı kabul ettiğini ve barışın "ulaşılabilir" olduğunu bildirmişti.
Trump, Venezuela örneğini İran için bir model olarak gösterdi. ABD, Ocak ayında Venezuela lideri Nicolas Maduro'yu yakalayıp, yerine gelen Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez ile çalışmaya başlamıştı. Trump, İran'ın Hamaney'i seçmekle "büyük bir hata" yaptığını düşündüğünü söyledi.
Ancak uzmanlar, İran ile Venezuela arasında siyasi yapı açısından büyük farklar olduğuna dikkat çekiyor. İran rejimi, 47 yıl boyunca yaptırımlara, savaşlara ve iç ayaklanmalara rağmen ayakta kalmayı başardı. Askeri, dini ve siyasi kurumlar tek bir liderden daha uzun süre dayanacak şekilde inşa edildi.
Ayrıca, İran'da rejim değişimi talep eden protestocular için, ABD destekli bir liderin sistem içinden gelmesi kurtuluş değil, ihanet olarak algılanabilir. Buna rağmen, rejimin çökme ihtimali tamamen göz ardı edilmiyor.
Ayetullah Hamaney'in öldürülmesi, ekonominin ağır darbe alması ve savaştan hemen önce 1979 devriminden bu yana en büyük protestoların yaşanması bu ihtimali gündeme getiriyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırıların "cesur İran halkının kaderini eline alması için koşul oluşturduğunu" savunuyor.
Fakat, İran muhalefetinin birleşik bir lideri ve sahada örgütlü bir gücü bulunmuyor. Sürgündeki Rıza Pehlevi öne çıkan isimlerden biri olsa da, Trump onun güvenilirliğini, yaklaşık 50 yıldır İran'da yaşamıyor olması gerekçesiyle küçümsüyor.
Dördüncü senaryo, nükleer stoklara yönelik bir özel kuvvet operasyonunu içeriyor. Axios haberine göre, ABD ve İsrail, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu fiziksel olarak ele geçirmek veya yok etmek için özel kuvvet gönderme ihtimalini değerlendiriyor.
Bu durumda savaş, siyasi bir anlaşmayla değil, nükleer tehdidin fiziksel olarak ortadan kaldırılmasıyla sona erebilir. Ancak bu görev, hala balistik füze ateşleyebilen bir ülkeye asker gönderilmesini gerektiriyor.
Bu senaryoda Trump, İran'ın füze ve İHA kapasitesinin yeterince zayıflatıldığına karar verip zafer ilan ederek çekilebilir. Piyasalar, özellikle ABD'deki ekonomik sıkıntılar başkan için ciddi bir sorun haline gelmeden önce hızlı bir çıkış ihtimaline odaklanıyor.
Fakat Trump'ın kendisi bile, yanlış bir lider iktidara gelirse ABD'nin "beş yıl içinde yeniden savaşmak zorunda kalabileceği" uyarısında bulundu. Ayrıca, operasyonun sona ermesi İsrail'in onayını da gerektirebilir. İsrail, Washington'dan bağımsız hareket etmeye hazır olduğunu gösterdi ve İran'ın nükleer tehdidini kalıcı olarak ortadan kaldırma sözü verdi.
Sizce bu senaryolardan hangisi, İran-ABD savaşının sonucunu belirlemede en yüksek ihtimale sahip?