ABD ve İsrail'in İran'a yönelik gerçekleştirdiği operasyonlar ve Tahran'ın buna verdiği sert karşılık, dünya petrol sevkiyatının hayati damarı olan Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğini ciddi biçimde sekteye uğrattı. Bölgedeki sevkiyatların neredeyse durma noktasına gelmesiyle birlikte, küresel petrol arzının önemli bir bölümü, yaklaşık beşte biri oranında kesintiye uğradı.Suudi Arabistan, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak gibi petrol üretiminde söz sahibi ülkelerin sevkiyatlarında aksaklıklar yaşanırken, bazı rafineriler üretimlerini geçici olarak durdurmak ya da stoklarını artırmak gibi önlemler almak durumunda kaldı. İran'ın misilleme eylemleri neticesinde komşu ülkelerdeki enerji altyapılarının zarar görmesi de, mevcut arz sıkıntısını daha da derinleştiren bir etken oldu.
Bu çatışma dalgasının başlamasından bu yana ham petrol fiyatlarında yaklaşık 30 dolarlık bir artış gözlemlenirken, Brent petrolün varil fiyatı 114 doların üzerine kadar yükseliş kaydetti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, Orta Doğu'daki gerilimin yakın zamanda sona erebileceğine dair yaptığı açıklamalar, piyasalarda geçici bir rahatlama rüzgarı estirdi. Trump, bir röportajında yaptığı değerlendirmede, yaşanan çatışmanın "büyük ölçüde tamamlandığını" ve hedeflere beklenenden çok daha kısa bir sürede ulaşıldığını ifade etti.
Ayrıca Trump, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün ele geçirilebileceğine yönelik sinyaller de verdi. Bu açıklamaların ardından, bir ara 120 dolara yaklaşan Brent petrolün varil fiyatı, 84 doların altına kadar önemli bir düşüş yaşadı.
Ancak analistler, Orta Doğu'daki askeri hareketliliğin devam etmesi durumunda Brent petrol fiyatlarının 150 dolar bandına kadar yükselebileceği senaryolarının halen masada olduğunu belirtiyor.
Petrol fiyatlarındaki bu ani yükseliş, beklendiği üzere ABD'deki akaryakıt fiyatlarına da hızla yansıdı. Analistlerin yaptığı hesaplamalara göre, petrol fiyatındaki her 1 dolarlık artış, pompa fiyatlarını ortalama 2,5 sent civarında yükseltiyor.
Amerikan Otomobil Birliği'nin paylaştığı verilere göre, ABD'de benzinin ortalama fiyatı son bir hafta içinde yüzde 16 gibi dikkat çekici bir artış göstererek galon başına 3,48 dolara ulaştı. Bu rakamlar, bir hafta öncesinde 2,99 dolar, bir ay öncesinde ise 2,90 dolar seviyelerindeydi.
Eyalet bazında yapılan incelemelerde ise en yüksek benzin fiyatlarının California eyaletinde satıldığı görülüyor. Bu eyalette ortalama benzin fiyatı galon başına 5,20 dolara kadar yükseldi. Washington eyaletinde 4,63 dolar, Hawaii'de ise 4,52 dolar seviyeleri kaydedildi. Nevada ve Oregon eyaletlerinde de benzin fiyatları 4 doların üzerine çıktı.
Buna karşılık, Arkansas, Missouri, Oklahoma ve Kansas gibi eyaletlerde ortalama benzin fiyatlarının 3 doların hemen altında seyrettiği gözlemleniyor.
Enerji maliyetlerindeki bu artış, küresel ekonomiler açısından yakından takip edilen bir gelişme. Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş, ulaşım ve lojistik maliyetlerini de doğrudan etkileyerek, gıda ve diğer temel tüketim ürünlerinde de fiyat baskısı oluşturma potansiyeli taşıyor.
ABD'de tüketici enflasyonu ocak ayında yıllık bazda yüzde 2,4 seviyesine gerilemiş olsa da, enerji fiyatlarında yaşanabilecek uzun süreli bir şokun enflasyon üzerinde yeniden yukarı yönlü bir baskı oluşturabileceği değerlendirmeleri yapılıyor.
American Enterprise Institute kıdemli uzmanı Steven Kamin, petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkisinin, bu fiyatların ne kadar süreyle yüksek kalacağına bağlı olduğunu vurguluyor. Kamin, olası bir savaşın sona ermesi ve petrol fiyatlarının tekrar gerilemesi durumunda, enflasyonun yeniden yüzde 2 hedefi doğrultusunda düşüşe geçebileceğini ifade ediyor.
Uzmanlar, petrol fiyatlarındaki geçici şokların genellikle para politikasında büyük çaplı değişikliklere yol açmadığını belirtiyor. Bu bağlamda, ABD Merkez Bankası'nın kısa vadede faiz oranlarını değiştirmesinin olası görülmediği ifade ediliyor.
Oxford Economics ekonomistlerinin yaptığı analizde ise, petrol fiyatlarındaki artışın ABD ekonomisini tamamen sarsmayacağı ancak gelir dağılımındaki eşitsizliği, yani yüksek ve düşük gelirli tüketiciler arasındaki farkı daha da belirgin hale getirebileceği öne sürülüyor.
Yapılan analizde, çatışmanın uzaması halinde hane halklarının yüksek akaryakıt fiyatlarının etkisini daha yoğun hissedeceği, ayrıca artan belirsizliğin yatırım ve istihdam piyasaları üzerinde de olumsuz bir baskı oluşturabileceği vurgulanıyor.
Bu gelişmeler ışığında, petrol fiyatlarındaki hareketlilik ve Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin gelecekteki ekonomik etkileri sizce nasıl şekillenecektir?
Anlık son dakika haberleri ve tartışmalar için Telegram kanalımıza katılın:
Bu bağlantı ziyaretçiler için gizlenmiştir. Görmek için lütfen giriş yapın veya üye olun.