İlk alternatif, Abu Dabi'deki Habshan–Füceyre boru hattı. Yaklaşık 360 kilometre uzunluğundaki bu hat, 20 yıl önce Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltmak amacıyla inşa edilmişti.
Abu Dabi, Umman Körfezi'ndeki Füceyre Limanı'ndan geçen yıl günde ortalama 1,7 milyon varilden fazla ham petrol ve rafine akaryakıt sattı. Ancak bu liman, Hürmüz Boğazı'nın hemen güneyinde yer aldığı için İran dronlarının hedefi konumunda. Bu durum, onu geçerli bir alternatif olmaktan çıkarıyor.
İkinci seçenek ise Suudi Arabistan'ın 1980'lerdeki İran-Irak savaşı sırasında kurduğu Abkayk-Yanbu Boru Hattı. Ülkenin doğusundan batısına uzanan bu hat, Basra Körfezi tarafında çıkan petrolü Kızıldeniz'e taşıyor.
1200 kilometre uzunluğundaki bu boru hattı, tam 40 yıl önce Hürmüz Boğazı'na alternatif oluşturabilmek amacıyla inşa edildi. Günlük 5 milyon varil kapasitesiyle teoride muazzam bir alternatif gibi görünüyor. Suudiler birkaç gün önce bu hattın tam kapasite çalıştırılacağını açıkladı.
Fakat bu hattın güzergahında da iki büyük sorun bulunuyor. Kızıldeniz'in kuzeyindeki tek geçiş noktası olan Süveyş Kanalı, 24 metrelik derinliğiyle büyük ham petrol taşıyıcılarının geçişine izin vermiyor.
Bu durumda tankerler için tek alternatif, Kızıldeniz'i güneyden Aden Körfezi'ne bağlayan Babülmendep Boğazı hattını kullanmak oluyor. Ancak bu rotada da karşımıza Yemen ve Husiler çıkıyor.
Birkaç gün önce "Elimiz tetikte" diyerek İran'a destek açıklayan Husiler, bu hattı kullanacak tankerleri hedef alacaklarını duyurdu. Babülmendep Boğazı şimdilik açık olsa da, savaşın bir sonraki sıcak noktası olmaya aday görünüyor.
Özetle, mevcut koşullarda akaryakıt sevkiyatını tek başına garantiye alacak sakin bir liman bulunmuyor. ABD'nin İran saldırısının resmi adı ise Destansı Öfke olarak belirlendi.
Tüm gözler Hürmüz Boğazı'na çevrilmişken, İran savaşında farklı gelişmeler yaşanıyor. Ukrayna ve Rusya'nın vekil güçler olarak işin içine girmesi, durumu daha da tehlikeli bir hale getiriyor.
Tarihteki iki büyük dünya savaşında da büyük güçler, farklı cephelerde genişleyen bir çatışmanın içine girmişti. Ukrayna ve Rusya'nın dronlar üzerinden kozlarını İran'da paylaşmaya başlaması, benzer bir tehlikenin sinyallerini veriyor.
ABD ve İsrail'in başlattığı saldırı üçüncü haftasına girerken, son çatışmalar insansız savaş araçlarının füze ve hava savunma sistemlerinden daha etkili olabildiğini bir kez daha kanıtladı.
İran'ın çatışmaları bölge ülkelerine yaymasında en büyük etken, füzelerinden çok Şahit adlı kamikaze dronlar oldu. Rusya, bu dronları 2022'den beri Ukrayna'ya saldırmak için kullanıyor. Tasarımı İran'a ait olsa da, saha tecrübesi Rusya'nın elinde bulunuyor.
Bu pervaneli dronlar patlayıcı taşıyor ve hedeflerine çarparak infilak edecek şekilde programlanıyor. Hava savunma sistemlerine kıyasla çok daha ucuz olan bu silahlar, bir savaş stratejisi olarak "sürü" halinde hedefe gönderiliyor.
Şu an İran'ın bu dronları kullanırken anlık olarak Rusya'dan bilgi aldığı ve iki ülkenin stratejik olarak hareket ettiği kabul ediliyor. Amerikan basınına göre Şahit dronlarının maliyeti 20-50 bin dolar arasında değişiyor.
Bir tanesini düşürmek için ise 3-4 milyon dolarlık maliyeti olan Patriot füzeleri kullanılıyor. Savaş uzadıkça hem maliyet artıyor hem de hava savunma sistemleri "dron sürülerine" karşı etkisiz kalabiliyor.
Tam da bu noktada Ukrayna, Körfez ülkeleri için devreye girdi. Şahit dronlarından en çok zarar gören Kiev, son dört yılda savaş sahasında önemli bir savunma tecrübesi kazandı.
Radar tespiti, elektronik karıştırma ve mobil hava savunmayı birleştiren katmanlı bir ağ kurdu. Bu konudaki en önemli atılımı, Batılı müttefikleriyle geliştirdiği anti-dron sistemleriyle elde etti.
Merops adlı dron, Google'ın eski CEO'su Eric Schmidt'in desteklediği bir ABD savunma şirketi tarafından, Ukraynalılarla birlikte geliştirildi. Yine Şahit'in Rusya versiyonu olan Geran-2 dronlarını durdurmak için Ukrayna ve İngiltere ortaklığıyla Octopus (Ahtapot) adlı dron önleme sistemi inşa edildi.
Önceki gün İngiltere, Octopus sistemlerinin Hürmüz Boğazı krizi sırasında İran'da kullanılabileceğini açıkladı. ABD'nin de dron saldırılarına karşılık verebilmek için yaklaşık 10 bin Merops'u bölgeye yolladığı iddia ediliyor.
Trump, "dronlar hakkında her şeyi herkesten çok biliyoruz" dese de, ABD'li askeri uzmanlar Ukrayna'nın tecrübesine ihtiyaç duyulduğunu düşünüyor. Zelenski bu konuda, "Amerikan üslerinin şu an ihtiyacı olan şey dron önleyiciler. Bu da bizim teknolojimiz" açıklamasını yaptı.
Ukrayna geçen hafta Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Ürdün'e heyet göndererek Şahit saldırılarına karşı ellerindeki sistemi tanıttı. Zelenski'nin buradan finansman sağlamaya çalıştığı açıkça görülüyor.
Özetle, bir taraftan Rusya, İran'ın arkasında stratejik bir pozisyon edinirken, tam karşısında Ukrayna, Batılı müttefikleriyle geliştirdiği teknolojiyle Körfez ülkelerine destek için devrede. Bu durum, sadece çatışmanın uzaması ve yayılması anlamına gelmiyor.
Aynı zamanda dünyanın bir yerindeki yangının, başka coğrafyalarda da alev almaya başladığını gösteriyor. Washington Post gazetesi, İran savaşının gidişatı konusunda Trump'a sunulan Amerikan istihbarat raporunu yayımladı.
Rapor, İran rejiminin yerinde kalmasının muhtemel olduğunu, saldırı sonrasında rejimin daha sert bir çizgiye kaydığını ve Devrim Muhafızları'nın halk üzerinde daha fazla kontrol sağladığını belirtiyor.
Trump'ın Hürmüz Boğazı savunması için önerdiği ama karşılık bulamadığı 7 uluslu ittifak önerisi, durumun vahametini ortaya koyuyor. Bu durum, Trump'ın Ortadoğu'da sadece kendini değil, dünyayı soktuğu zor durumu gözler önüne seriyor.
Sizce küresel petrol ticaretinin bu kritik geçiş noktalarındaki gerilim, daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşme riski taşıyor mu?
Abu Dabi, Umman Körfezi'ndeki Füceyre Limanı'ndan geçen yıl günde ortalama 1,7 milyon varilden fazla ham petrol ve rafine akaryakıt sattı. Ancak bu liman, Hürmüz Boğazı'nın hemen güneyinde yer aldığı için İran dronlarının hedefi konumunda. Bu durum, onu geçerli bir alternatif olmaktan çıkarıyor.
İkinci seçenek ise Suudi Arabistan'ın 1980'lerdeki İran-Irak savaşı sırasında kurduğu Abkayk-Yanbu Boru Hattı. Ülkenin doğusundan batısına uzanan bu hat, Basra Körfezi tarafında çıkan petrolü Kızıldeniz'e taşıyor.
1200 kilometre uzunluğundaki bu boru hattı, tam 40 yıl önce Hürmüz Boğazı'na alternatif oluşturabilmek amacıyla inşa edildi. Günlük 5 milyon varil kapasitesiyle teoride muazzam bir alternatif gibi görünüyor. Suudiler birkaç gün önce bu hattın tam kapasite çalıştırılacağını açıkladı.
Fakat bu hattın güzergahında da iki büyük sorun bulunuyor. Kızıldeniz'in kuzeyindeki tek geçiş noktası olan Süveyş Kanalı, 24 metrelik derinliğiyle büyük ham petrol taşıyıcılarının geçişine izin vermiyor.
Bu durumda tankerler için tek alternatif, Kızıldeniz'i güneyden Aden Körfezi'ne bağlayan Babülmendep Boğazı hattını kullanmak oluyor. Ancak bu rotada da karşımıza Yemen ve Husiler çıkıyor.
Birkaç gün önce "Elimiz tetikte" diyerek İran'a destek açıklayan Husiler, bu hattı kullanacak tankerleri hedef alacaklarını duyurdu. Babülmendep Boğazı şimdilik açık olsa da, savaşın bir sonraki sıcak noktası olmaya aday görünüyor.
Özetle, mevcut koşullarda akaryakıt sevkiyatını tek başına garantiye alacak sakin bir liman bulunmuyor. ABD'nin İran saldırısının resmi adı ise Destansı Öfke olarak belirlendi.
Tüm gözler Hürmüz Boğazı'na çevrilmişken, İran savaşında farklı gelişmeler yaşanıyor. Ukrayna ve Rusya'nın vekil güçler olarak işin içine girmesi, durumu daha da tehlikeli bir hale getiriyor.
Tarihteki iki büyük dünya savaşında da büyük güçler, farklı cephelerde genişleyen bir çatışmanın içine girmişti. Ukrayna ve Rusya'nın dronlar üzerinden kozlarını İran'da paylaşmaya başlaması, benzer bir tehlikenin sinyallerini veriyor.
ABD ve İsrail'in başlattığı saldırı üçüncü haftasına girerken, son çatışmalar insansız savaş araçlarının füze ve hava savunma sistemlerinden daha etkili olabildiğini bir kez daha kanıtladı.
İran'ın çatışmaları bölge ülkelerine yaymasında en büyük etken, füzelerinden çok Şahit adlı kamikaze dronlar oldu. Rusya, bu dronları 2022'den beri Ukrayna'ya saldırmak için kullanıyor. Tasarımı İran'a ait olsa da, saha tecrübesi Rusya'nın elinde bulunuyor.
Bu pervaneli dronlar patlayıcı taşıyor ve hedeflerine çarparak infilak edecek şekilde programlanıyor. Hava savunma sistemlerine kıyasla çok daha ucuz olan bu silahlar, bir savaş stratejisi olarak "sürü" halinde hedefe gönderiliyor.
Şu an İran'ın bu dronları kullanırken anlık olarak Rusya'dan bilgi aldığı ve iki ülkenin stratejik olarak hareket ettiği kabul ediliyor. Amerikan basınına göre Şahit dronlarının maliyeti 20-50 bin dolar arasında değişiyor.
Bir tanesini düşürmek için ise 3-4 milyon dolarlık maliyeti olan Patriot füzeleri kullanılıyor. Savaş uzadıkça hem maliyet artıyor hem de hava savunma sistemleri "dron sürülerine" karşı etkisiz kalabiliyor.
Tam da bu noktada Ukrayna, Körfez ülkeleri için devreye girdi. Şahit dronlarından en çok zarar gören Kiev, son dört yılda savaş sahasında önemli bir savunma tecrübesi kazandı.
Radar tespiti, elektronik karıştırma ve mobil hava savunmayı birleştiren katmanlı bir ağ kurdu. Bu konudaki en önemli atılımı, Batılı müttefikleriyle geliştirdiği anti-dron sistemleriyle elde etti.
Merops adlı dron, Google'ın eski CEO'su Eric Schmidt'in desteklediği bir ABD savunma şirketi tarafından, Ukraynalılarla birlikte geliştirildi. Yine Şahit'in Rusya versiyonu olan Geran-2 dronlarını durdurmak için Ukrayna ve İngiltere ortaklığıyla Octopus (Ahtapot) adlı dron önleme sistemi inşa edildi.
Önceki gün İngiltere, Octopus sistemlerinin Hürmüz Boğazı krizi sırasında İran'da kullanılabileceğini açıkladı. ABD'nin de dron saldırılarına karşılık verebilmek için yaklaşık 10 bin Merops'u bölgeye yolladığı iddia ediliyor.
Trump, "dronlar hakkında her şeyi herkesten çok biliyoruz" dese de, ABD'li askeri uzmanlar Ukrayna'nın tecrübesine ihtiyaç duyulduğunu düşünüyor. Zelenski bu konuda, "Amerikan üslerinin şu an ihtiyacı olan şey dron önleyiciler. Bu da bizim teknolojimiz" açıklamasını yaptı.
Ukrayna geçen hafta Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Ürdün'e heyet göndererek Şahit saldırılarına karşı ellerindeki sistemi tanıttı. Zelenski'nin buradan finansman sağlamaya çalıştığı açıkça görülüyor.
Özetle, bir taraftan Rusya, İran'ın arkasında stratejik bir pozisyon edinirken, tam karşısında Ukrayna, Batılı müttefikleriyle geliştirdiği teknolojiyle Körfez ülkelerine destek için devrede. Bu durum, sadece çatışmanın uzaması ve yayılması anlamına gelmiyor.
Aynı zamanda dünyanın bir yerindeki yangının, başka coğrafyalarda da alev almaya başladığını gösteriyor. Washington Post gazetesi, İran savaşının gidişatı konusunda Trump'a sunulan Amerikan istihbarat raporunu yayımladı.
Rapor, İran rejiminin yerinde kalmasının muhtemel olduğunu, saldırı sonrasında rejimin daha sert bir çizgiye kaydığını ve Devrim Muhafızları'nın halk üzerinde daha fazla kontrol sağladığını belirtiyor.
Trump'ın Hürmüz Boğazı savunması için önerdiği ama karşılık bulamadığı 7 uluslu ittifak önerisi, durumun vahametini ortaya koyuyor. Bu durum, Trump'ın Ortadoğu'da sadece kendini değil, dünyayı soktuğu zor durumu gözler önüne seriyor.
Sizce küresel petrol ticaretinin bu kritik geçiş noktalarındaki gerilim, daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşme riski taşıyor mu?