Çok boyutlu ve tüm diplomatik zeminlerin kullanıldığı bir süreç yaşanıyor. Amerika, sadece Türkiye ile değil, birçok başka ülke üzerinden de İran’a mesaj gönderiyor. Bu tutumun, İran’daki yönetim yapısının muğlaklığından kaynaklandığı belirtiliyor.
Ankara, aralıksız olarak ilgili tüm taraflarla görüşmelerini sürdürüyor. Ancak burada Ankara’nın hassasiyetinin altı çiziliyor. Taraflarla iletişimin sürdürülebilmesi, güven unsuruna bağlı olarak gelişiyor ve bu güvenin sarsılmaması gerekiyor. Bu nedenle Türkiye, yaptığı görüşmelerin içeriğine ve son duruma ilişkin detayları resmi olarak henüz açıklamış değil.
Bunun sebebi, Türkiye’nin bir güven unsuru olarak pozisyonunu korumak istemesi olarak gösteriliyor. Şu aşamada İstanbul’da veya başka bir yerde bir toplantı yapılıp yapılmayacağına dair resmi bir açıklama bulunmuyor. Edinilen izlenimlere göre, henüz Ankara’da böyle bir toplantı için hazırlık yapılmadığı belirtiliyor.
Bu durum, müzakere masası konusunun henüz netleşmediği anlamına geliyor. Çok olağanüstü gelişmeler yaşanmazsa, önümüzdeki birkaç gün içerisinde tarafların herhangi bir yerde bir araya gelme olasılığının zayıf görüldüğü ifade ediliyor. Sürecin çok dinamik olduğunun altı çiziliyor.
Bugün itibarıyla, 2-3 gün içerisinde bir masanın etrafında bir araya gelme ihtimalinin düşük olduğu ve Ankara’da bu yönde bir hazırlığın bulunmadığı vurgulanıyor.
Amerika’nın İran’a ilettiği 15 maddelik planın, İran tarafından kabul edilmediği kaydediliyor. Kaynaklar, bir ay önce kabul edilmeyen koşulların, İran bombalandıktan sonra kabul edilmesinin beklenemeyeceğine dikkat çekiyor. İran’ın, kaybeder pozisyona düşmek istemediği ve saldırılar sürerken bu koşulları kabul etmesinin sorgulandığı belirtiliyor.
Nitekim İran’dan yapılan resmi açıklamalarda da bu koşulların kabul edilmediği net bir şekilde görülüyor. Amerika ateşkes üzerinden ilerlemeye çalışırken, İran’ın daha sonuç odaklı ve savaşın tamamen bitmesini isteyen bir tutum içinde olduğu ifade ediliyor. Bu durum, Rusya-Ukrayna sürecine de benzetiliyor.
Bir başka önemli nokta ise Körfez ülkeleri. Savaşın tüm Körfez’i içine çekme riski hâlâ gündemde. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin son günlerdeki tutumlarına dikkat çekiliyor. Bu ülkelerin, İran’da sonuç alınması yönünde bir tutum izledikleri ve Amerika üzerinde bu yönde baskıda bulundukları gözlemleniyor. Körfez ülkelerinin, savaş sonrası "yaralı" bir İran’la baş başa kalmak istemedikleri kaydediliyor.
Körfez ülkelerinin, nükleer program, füzeler, İHA’lar, vekil güçler ve Hürmüz Boğazı’ndaki sorunların kesin çözümü gibi başlıklarda netlik bekledikleri belirtiliyor. Amerika’nın hem siyasi hem ekonomik olarak içeriden ve dışarıdan baskı altında olduğu ve bir çıkış yolu aradığı ifade ediliyor. İki kez masadayken vurulan İran’a nasıl bir güvence verileceği ise büyük bir soru işareti olarak duruyor.
Elbette, iki tarafın da benimseyebileceği ortak bir planın gündeme gelebilmesi için tüm ülkeler ve taraflar gayret içerisinde. İki taraf arasındaki görüşmeler bu bağlamda sürdürülüyor. Bu nedenle, bazı ülkeler üzerinden karşılıklı taleplerin iletilmesinin bir süre daha devam edeceği öngörülüyor. Bir onurlu çıkış arayışının sürdüğü vurgulanıyor.
Bu noktada bir diğer önemli konu ise İsrail. İsrail’in saldırılarına devam ettiği, Lübnan ve İran’a yönelik eylemlerinin yanı sıra zaman zaman Suriye’nin güneyine de yöneldiği hatırlatılıyor. Filistin–Gazze’deki durumun devam ettiği belirtilirken, bir noktada İsrail’in bölgeyi istikrarsızlaştıran bu saldırgan tutumundan vazgeçirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Amerika’nın durması halinde, İsrail üzerinde yeni inisiyatiflerin devreye sokulma olasılığının da gündeme gelebileceği düşünülüyor.
Ancak şu aşamada, önümüzdeki birkaç gün içerisinde çok olumlu veya olağanüstü gelişmeler yaşanmazsa, ilerleme beklenmediği kaydediliyor. Beklentinin fazla iyimser olarak görüldüğü ve masa konusunda henüz net bir ilerleme bulunmadığı, Ankara’da bugün itibarıyla bir hazırlık olmadığı tekrarlanıyor.
Ancak, Ankara’nın tüm enerjisini, ilgili tüm ülkelerle ve Amerika–İran’la görüşerek, en azından ilk aşamada silahların susturulmasını sağlamaya odakladığı ifade ediliyor.
Sizce Türkiye'nin bu diplomasi trafiğindeki rolü, bölgedeki gerilimi düşürmek için yeterli mi?
Ankara, aralıksız olarak ilgili tüm taraflarla görüşmelerini sürdürüyor. Ancak burada Ankara’nın hassasiyetinin altı çiziliyor. Taraflarla iletişimin sürdürülebilmesi, güven unsuruna bağlı olarak gelişiyor ve bu güvenin sarsılmaması gerekiyor. Bu nedenle Türkiye, yaptığı görüşmelerin içeriğine ve son duruma ilişkin detayları resmi olarak henüz açıklamış değil.
Bunun sebebi, Türkiye’nin bir güven unsuru olarak pozisyonunu korumak istemesi olarak gösteriliyor. Şu aşamada İstanbul’da veya başka bir yerde bir toplantı yapılıp yapılmayacağına dair resmi bir açıklama bulunmuyor. Edinilen izlenimlere göre, henüz Ankara’da böyle bir toplantı için hazırlık yapılmadığı belirtiliyor.
Bu durum, müzakere masası konusunun henüz netleşmediği anlamına geliyor. Çok olağanüstü gelişmeler yaşanmazsa, önümüzdeki birkaç gün içerisinde tarafların herhangi bir yerde bir araya gelme olasılığının zayıf görüldüğü ifade ediliyor. Sürecin çok dinamik olduğunun altı çiziliyor.
Bugün itibarıyla, 2-3 gün içerisinde bir masanın etrafında bir araya gelme ihtimalinin düşük olduğu ve Ankara’da bu yönde bir hazırlığın bulunmadığı vurgulanıyor.
Amerika’nın İran’a ilettiği 15 maddelik planın, İran tarafından kabul edilmediği kaydediliyor. Kaynaklar, bir ay önce kabul edilmeyen koşulların, İran bombalandıktan sonra kabul edilmesinin beklenemeyeceğine dikkat çekiyor. İran’ın, kaybeder pozisyona düşmek istemediği ve saldırılar sürerken bu koşulları kabul etmesinin sorgulandığı belirtiliyor.
Nitekim İran’dan yapılan resmi açıklamalarda da bu koşulların kabul edilmediği net bir şekilde görülüyor. Amerika ateşkes üzerinden ilerlemeye çalışırken, İran’ın daha sonuç odaklı ve savaşın tamamen bitmesini isteyen bir tutum içinde olduğu ifade ediliyor. Bu durum, Rusya-Ukrayna sürecine de benzetiliyor.
Bir başka önemli nokta ise Körfez ülkeleri. Savaşın tüm Körfez’i içine çekme riski hâlâ gündemde. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin son günlerdeki tutumlarına dikkat çekiliyor. Bu ülkelerin, İran’da sonuç alınması yönünde bir tutum izledikleri ve Amerika üzerinde bu yönde baskıda bulundukları gözlemleniyor. Körfez ülkelerinin, savaş sonrası "yaralı" bir İran’la baş başa kalmak istemedikleri kaydediliyor.
Körfez ülkelerinin, nükleer program, füzeler, İHA’lar, vekil güçler ve Hürmüz Boğazı’ndaki sorunların kesin çözümü gibi başlıklarda netlik bekledikleri belirtiliyor. Amerika’nın hem siyasi hem ekonomik olarak içeriden ve dışarıdan baskı altında olduğu ve bir çıkış yolu aradığı ifade ediliyor. İki kez masadayken vurulan İran’a nasıl bir güvence verileceği ise büyük bir soru işareti olarak duruyor.
Elbette, iki tarafın da benimseyebileceği ortak bir planın gündeme gelebilmesi için tüm ülkeler ve taraflar gayret içerisinde. İki taraf arasındaki görüşmeler bu bağlamda sürdürülüyor. Bu nedenle, bazı ülkeler üzerinden karşılıklı taleplerin iletilmesinin bir süre daha devam edeceği öngörülüyor. Bir onurlu çıkış arayışının sürdüğü vurgulanıyor.
Bu noktada bir diğer önemli konu ise İsrail. İsrail’in saldırılarına devam ettiği, Lübnan ve İran’a yönelik eylemlerinin yanı sıra zaman zaman Suriye’nin güneyine de yöneldiği hatırlatılıyor. Filistin–Gazze’deki durumun devam ettiği belirtilirken, bir noktada İsrail’in bölgeyi istikrarsızlaştıran bu saldırgan tutumundan vazgeçirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Amerika’nın durması halinde, İsrail üzerinde yeni inisiyatiflerin devreye sokulma olasılığının da gündeme gelebileceği düşünülüyor.
Ancak şu aşamada, önümüzdeki birkaç gün içerisinde çok olumlu veya olağanüstü gelişmeler yaşanmazsa, ilerleme beklenmediği kaydediliyor. Beklentinin fazla iyimser olarak görüldüğü ve masa konusunda henüz net bir ilerleme bulunmadığı, Ankara’da bugün itibarıyla bir hazırlık olmadığı tekrarlanıyor.
Ancak, Ankara’nın tüm enerjisini, ilgili tüm ülkelerle ve Amerika–İran’la görüşerek, en azından ilk aşamada silahların susturulmasını sağlamaya odakladığı ifade ediliyor.
Sizce Türkiye'nin bu diplomasi trafiğindeki rolü, bölgedeki gerilimi düşürmek için yeterli mi?