İran, İsrail ve ABD arasında 40 gündür süren savaşta ateşkese gidildi. Ancak sürecin en kritik başlığı, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı oldu.İran, salı günü yaptığı açıklamada, ateşkes süresince Hürmüz Boğazı’ndan “şartlı güvenli geçişe” izin vermeyi kabul ettiğini duyurdu. Tahran yönetimi, boğazdan geçen her varil petrol için 1 dolar ücret talep etmeyi planlıyor.
Bu ücretin kripto para birimiyle ödenmesi öngörülüyor. Her biri yaklaşık 1 milyon varil taşıyan 14 tankerin günlük geçiş yaptığı mevcut trafik dikkate alındığında, bu uygulamanın İran’a günlük 14 milyon dolarlık gelir sağlayabileceği hesaplanıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın bu fikre şimdilik karşı olmadığı belirtilirken, Avrupa’dan sert tepkiler geldi.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, öneriye net ifadelerle karşı çıktı. Barrot, “Hayır, bu kabul edilemez. Çünkü uluslararası sularda seyrüsefer serbestisi ortak bir değerdir; insanlığın ortak malıdır ve hiçbir engelleme ya da herhangi bir geçiş hakkı kısıtlamasıyla sınırlandırılmamalıdır.” dedi.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer da hem bu konuyu hem de barış sürecini ele almak üzere Körfez turuna çıktı. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper ise Hürmüz Boğazı’nın tüm ülkelere açık olması gerektiğini vurguladı.
Cooper, “Ve kritik olarak, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açıldığını görmek istiyoruz; çünkü bu, küresel ekonomi açısından hayati önem taşıyor. Hiçbir ülkenin, tüm dünyayı ve tüm dünya ekonomisini etkileyen bu uluslararası denizcilik rotalarını ele geçirmesine izin verilmemelidir.” ifadelerini kullandı.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de Hürmüz Boğazı’nda savaş öncesi düzene bir an önce dönülmesi çağrısında bulundu.
Meloni, “Bu, anlaşmanın uygulanmasındaki en kritik konulardan biri olmaya devam ediyor çünkü İran’ın boğazdan transit geçişe ek gümrük vergileri uygulama hakkını elde etmesi durumunda, şu anda tahmin edilmesi imkânsız olan ekonomik sonuçlara ve ticaret akışlarında değişikliklere yol açabilir.” dedi.
Sizce uluslararası bir su yolu olan Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için ücret talep edilmesi kabul edilebilir bir uygulama mı?