Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, küresel enerji piyasalarındaki sert dalgalanmaların Türkiye’deki benzin fiyatlarına etkisini değerlendirdi. Katıldığı canlı yayında, kamuoyunda sıkça tartışılan eşel mobil sistemi ile ilgili çarpıcı veriler paylaşarak, sistemin devrede olmaması durumunda oluşacak senaryoyu açıkladı.Bakan Şimşek’e göre, devletin uyguladığı bu sistem olmasaydı motorin fiyatları bugün çok daha yüksek seviyelerde olacaktı. Şimşek, “Eşel mobil sistemini uygulamasaydık mazot 103 TL, benzin ise 78 TL olacaktı” ifadelerini kullanarak, sistemin tüketiciye olan doğrudan etkisinin altını çizdi.
Şimşek’in açıklamalarına göre son dönemde Orta Doğu merkezli jeopolitik gerilimler, enerji arzında ciddi şoklara yol açtı. Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarının etkilenmesi, petrol ve doğalgaz fiyatlarını küresel ölçekte yukarı taşıdı. Bu gelişmeler, tüm dünyayı etkileyen bir maliyet baskısı oluşturdu.
Bakan, mevcut tabloyu “İkinci Dünya Savaşı sonrası en büyük enerji şoklarından biri” olarak tanımlarken, bu sürecin küresel büyüme üzerinde aşağı yönlü, enflasyon üzerinde ise yukarı yönlü baskı yarattığını vurguladı.
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışların doğrudan pompa fiyatına yansıtılmasını engelleyen bir mekanizma olarak biliniyor. Sistemde, uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurundaki artış nedeniyle oluşan maliyet farkı, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden dengeleniyor.
Başka bir ifadeyle devlet, vergi gelirinden feragat ederek fiyat artışını tüketiciye yansıtmamayı tercih ediyor. Bu sayede pompa fiyatları sabit tutulabiliyor veya artış sınırlı seviyede kalıyor.
Şimşek, uygulanan ekonomik program ve alınan önlemler sayesinde Türkiye’nin dış şoklara karşı daha dirençli hale geldiğini belirtti. Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin tamamen engellenemese de ciddi ölçüde sınırlandığını ifade eden Bakan, eşel mobil sisteminin bu süreçte kritik rol oynadığını söyledi.
Ayrıca Türkiye’nin petrol ithalatçısı bir ülke olmasına rağmen, doğru zamanlamayla devreye alınan politikalar sayesinde fiyat geçişkenliğinin kontrol altına alındığını dile getirdi.
Bakan Şimşek, enerji piyasalarındaki belirsizliğin henüz sona ermediğine de dikkat çekti. Ateşkes ortamının bozulması veya arz zincirindeki sorunların devam etmesi halinde petrol ve doğalgaz fiyatlarında yeniden yükseliş görülebileceğini belirtti.
Bu senaryonun gerçekleşmesi durumunda, küresel ölçekte büyüme hızının düşmesi ve enflasyonun artması gibi risklerin yeniden gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
Özetle, mevcut fiyatların arkasında yalnızca piyasa dinamikleri değil, aynı zamanda kamu müdahalesi de bulunuyor. Eşel mobil sistemi, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde tüketiciyi koruyan önemli araçlardan biri olarak öne çıkıyor.
Sizce, enerji krizleriyle mücadelede devlet müdahalesi mi yoksa serbest piyasa dinamikleri mi daha etkili bir çözüm sunuyor?