Her Şey Geçicidir Diyerek Acıyı Hafife mi Alıyoruz?

Şu an tam olarak ne hissettiğini bilmiyorum ama eminim hayatında en az bir kere, derin bir acının ortasında kıvranırken, birinin gelip “Üzülme, bu da geçer” dediği olmuştur. Belki sen de bir yakınını kaybettiğinde, bir hayal kırıklığı yaşadığında, bu sözü duymuşsundur. İlk anda belki bir teselli gibi gelir. Ama sonra, içinizde bir şey kıpırdar: “Bu acımı, bu kaybımı ‘geçici’ diyerek küçümsüyor mu?” diye.

İşte tam bu noktada, binlerce yıllık bir felsefi meseleyle burun buruna geliyoruz. “Her şey geçicidir” (anicca) fikri, Doğu’dan Batı’ya pek çok düşünce sisteminin temel taşı. Budizm’de acının kökünü bu değişime tutunmamızda bulurken, Stoacılık bize dış dünyadaki her şeyin elimizde olmadığını, kontrol edebileceğimiz tek şeyin tepkilerimiz olduğunu söyler. Marcus Aurelius, günlüğüne şunu yazmıştı:

“Şu andaki acın, onu ‘acı’ olarak nitelendirmeyi bıraktığın an sona erecektir.”

Genişletmek için tıkla ...

Peki, bu söz bize ne yapmamızı öneriyor? Acıyı görmezden gelmeyi mi? Yoksa onunla baş etmenin bir yolunu mu?

Teselli mi, Geçiştirme mi?

Burada kritik bir çizgi var. Felsefe, acıyı anlamlandırmamız için bir araç sunar. `Stoacılık` veya `Budist` öğretiler, acının evrensel ve kaçınılmaz olduğunu kabul ederek başlar. Amaç, onu inkâr etmek değil, onunla nasıl yaşayacağımızı öğrenmektir. “Bu da geçer” demek, acının sonsuz olmadığını, değişimin doğanın kanunu olduğunu hatırlatır. Bu bir perspektif sunar; acının içinde boğulmamak için bir nefes penceresi açar.

Ancak, bu felsefi bakış, günlük dilde bazen ucuz bir teselliye dönüşebilir. Karşımızdakinin acısını dinlemeden, anlamaya çalışmadan, “Boş ver, geçer” demek, o acıyı ve o anı ``değersizleştirmek, hafife almak anlamına gelebilir. İnsan, acısının görülmesini, kabul edilmesini ister. Felsefe bize “acı geçicidir” derken, psikoloji bize “ama şu an buradasın ve gerçek” diye fısıldar.

Zıt Kutuplar: Kabul ve İsyan

Bu konuda iki büyük zıt yaklaşım var gibi. Bir yanda, `Epiktetos` gibi Stoacılar ve Budist öğreti, acıyı kabullenmeyi ve zihnimizi ondan özgürleştirmeyi öğütler. Diğer yanda, `Varoluşçuluk` biraz daha farklı bir yol izler. Camus, `Sisifos Söyleni`’nde, saçma ve acı dolu bir dünyada bile isyan etmenin, yaşamı sonuna kadar yaşamanın bir anlam yaratabileceğinden bahseder. Burada amaç acıyı geçici diye küçümsemek değil, onunla yüzleşerek onu aşmaktır.

Peki hangisi doğru? Belki de ikisi de. Belki mesele, acının kendisini değil, ona yüklediğimiz anlamı dönüştürmekte. “Geçici” fikri, bize bir dayanak noktası, bir umut ışığı olabilir. Ama aynı zamanda, “Şu an hissettiğim acı kadar gerçek bir şey yok” diyebilmenin de hakkını vermeliyiz.

Acıyı Taşımak

Belki de “her şey geçicidir” demek, acıyı hafife almak değil, onu taşıyacak bir zemin inşa etmektir. Bir binanın temeli gibi. Temel, binanın ağırlığını yok saymaz, onu taşıyacak kadar sağlam olmasını sağlar. Felsefi bakış da böyle bir temel sunabilir. Acının ortasında “Bu sonsuza kadar sürmeyecek” diye düşünmek, çöküp kalmamak için bir sebep olabilir.

Sonuç olarak… (Dur, “sonuç olarak” demeyecektik! ) Gelin şöyle bitirelim: Bu kadim bilgelik, acımızı görmezden gelmemiz için değil, onunla baş edebilmemiz için bir araç. Ama her alet gibi, nasıl kullandığımız çok önemli. Kendimize veya başkasına söylerken, bir silah değil, bir sargı bezi gibi kullanabiliyor muyuz?

Sana soruyorum: **Senin için “Bu da geçer” sözü, acını hafifleten bir teselli mi, yoksa önemsenmediğini hissettiren bir cümle mi oldu? Ya da ikisi arasındaki ince çizgiyi ne belirliyor?** Yorumlarda buluşalım.