Şu cümleyi hiç kurdunuz mu? "Aslında çok istiyorum ama...", "Yapmak zorundayım...", "Ben böyleyim işte, değişemem..." 
İşte tam o anda, farkında olmadan, varoluşun en sinsi tuzaklarından birine düşüyor olabilirsiniz: `Kendini Aldatma`'ya, yani Jean-Paul Sartre'ın o meşhur `Kötü Niyet (Bad Faith)` kavramına.
Gelin şunu düşünelim: Sabahları işe gitmek için kalkan, "Ben bir bankacıyım" diyen birini ele alalım. O kişi, kendini sadece bir `"bankacı"` rolüne hapsediyor ve "Ben buyum, başka türlüsü olamam" diye düşünüyorsa, işte orada kötü niyet başlıyor. Sartre'a göre insan, hiçbir zaman `"şu"` ya da `"bu"` değildir; daima `"olabileceği"` şeydir. Kendimizi sabit bir "öz"e kilitleyerek, seçme özgürlüğümüzün getirdiği muazzam sorumluluktan kaçıyoruz. Bu kaçış, kendimize yaptığımız en büyük aldatmacadır.
`
Sartre'ın Bakkalı ve Otomatik Pilota Geçmek`
Sartre, ünlü bir örnek verir: Bir kafedeki garsonu düşünün. O kadar kusursuz, o kadar "garsonvari" hareket eder ki, adeta bir garson robotu gibidir.
Onun amacı, `"garson olmak"` değil, `"garson rolünü oynamak"`tır. Kendini bu rolün arkasına saklayarak, "Ben sadece görevimi yapıyorum" diyerek, aslında yaptığı her hareketin seçimi olduğu gerçeğinden sıyrılmaya çalışır. İşte bu, kötü niyettir. Biz de günlük hayatta -anne, yönetici, iyi çocuk, mükemmel eş rolleriyle- kendimizi tanımlayıp, o kalıpların dışına çıkamayacağımızı söyleyerek aynı tuzağa düşmüyor muyuz?
`
` Peki Neden Kendimizi Aldatıyoruz? Rahatlık mı, Korku mu?`
Cevap basit ama yüklü: `Özgürlük korkunç derecede sorumluluk ister.`
Eğer "Ben buyum" dersem, değişmem gerekmez. Hatalarım "karakterimin zaafı", başarısızlıklarım "kaderim" olur. Böylece hayatımın mimarı olma yükünden kurtulurum. Kötü niyet, bir nevi `varoluşsal tembellik` halidir. Hayatı otomatik pilotta, sorgulamadan, seçimlerimizin bilincine varmadan yaşamaktır. Bu, bir anlamda rahatlatıcıdır da. Ama Sartre bunun `otantik olmamak` anlamına geldiğini söyler. İnsan, ancak bu aldatmacayı kırdığında özgür ve otantik bir varoluşa adım atabilir.
` Peki Nasıl Yüzleşeceğiz Bu Sinsi Düşmanla?`
1. `"Zorundayım" Dediklerini Yakala:`
"Çalışmak zorundayım", "Katlanmak zorundayım"... Bu cümleleri her kurduğunda dur ve kendine sor: *Gerçekten mi? Bu bir seçim değil mi? Başka ne seçeneklerim var?*
2. `Rollerini Sorgula:`
"İyi bir evlat", "sadık bir çalışan" olmak seni tanımlayan şeyler mi, yoksa senin *seçtiğin* davranış biçimleri mi?
3. `Sorumluluğu Üstlen:`
Durumun ne olursa olsun, o durum karşısındaki *tavrını seçme özgürlüğün* her zaman vardır. Pasif bir kurban değil, aktif bir seçici olduğunu hatırla.
4. `Kaygıyı Kabul Et:`
Özgürlüğün getirdiği kaygı (Sartre buna `angoisse` der) rahatsız edicidir, ama aynı zamanda senin özgür olduğunun kanıtıdır. Ondan kaçmak yerine, onunla yüzleş.
İşin en çarpıcı yanı şu: `Hepimiz, zaman zaman bu kötü niyet tuzağına düşüyoruz.` Çünkü insan olmanın bir parçası bu. Mesele, bunun farkına varıp, otomatik pilotu kapatıp, direksiyona geçmeye cesaret edebilmekte.
Peki ya sizce?
Hayatınızın hangi alanlarında kendinize "Ben buyum" diyerek, aslında daha büyük bir özgürlük ve seçim alanını görmezden geliyorsunuz? **Hangi rolünüzün arkasına saklanıyorsunuz?**
İşte tam o anda, farkında olmadan, varoluşun en sinsi tuzaklarından birine düşüyor olabilirsiniz: `Kendini Aldatma`'ya, yani Jean-Paul Sartre'ın o meşhur `Kötü Niyet (Bad Faith)` kavramına.Gelin şunu düşünelim: Sabahları işe gitmek için kalkan, "Ben bir bankacıyım" diyen birini ele alalım. O kişi, kendini sadece bir `"bankacı"` rolüne hapsediyor ve "Ben buyum, başka türlüsü olamam" diye düşünüyorsa, işte orada kötü niyet başlıyor. Sartre'a göre insan, hiçbir zaman `"şu"` ya da `"bu"` değildir; daima `"olabileceği"` şeydir. Kendimizi sabit bir "öz"e kilitleyerek, seçme özgürlüğümüzün getirdiği muazzam sorumluluktan kaçıyoruz. Bu kaçış, kendimize yaptığımız en büyük aldatmacadır.
`
Sartre'ın Bakkalı ve Otomatik Pilota Geçmek`Sartre, ünlü bir örnek verir: Bir kafedeki garsonu düşünün. O kadar kusursuz, o kadar "garsonvari" hareket eder ki, adeta bir garson robotu gibidir.
Onun amacı, `"garson olmak"` değil, `"garson rolünü oynamak"`tır. Kendini bu rolün arkasına saklayarak, "Ben sadece görevimi yapıyorum" diyerek, aslında yaptığı her hareketin seçimi olduğu gerçeğinden sıyrılmaya çalışır. İşte bu, kötü niyettir. Biz de günlük hayatta -anne, yönetici, iyi çocuk, mükemmel eş rolleriyle- kendimizi tanımlayıp, o kalıpların dışına çıkamayacağımızı söyleyerek aynı tuzağa düşmüyor muyuz?`
`
`
Peki Neden Kendimizi Aldatıyoruz? Rahatlık mı, Korku mu?`Cevap basit ama yüklü: `Özgürlük korkunç derecede sorumluluk ister.`
Eğer "Ben buyum" dersem, değişmem gerekmez. Hatalarım "karakterimin zaafı", başarısızlıklarım "kaderim" olur. Böylece hayatımın mimarı olma yükünden kurtulurum. Kötü niyet, bir nevi `varoluşsal tembellik` halidir. Hayatı otomatik pilotta, sorgulamadan, seçimlerimizin bilincine varmadan yaşamaktır. Bu, bir anlamda rahatlatıcıdır da. Ama Sartre bunun `otantik olmamak` anlamına geldiğini söyler. İnsan, ancak bu aldatmacayı kırdığında özgür ve otantik bir varoluşa adım atabilir.`
Peki Nasıl Yüzleşeceğiz Bu Sinsi Düşmanla?`1. `"Zorundayım" Dediklerini Yakala:`
"Çalışmak zorundayım", "Katlanmak zorundayım"... Bu cümleleri her kurduğunda dur ve kendine sor: *Gerçekten mi? Bu bir seçim değil mi? Başka ne seçeneklerim var?*2. `Rollerini Sorgula:`
"İyi bir evlat", "sadık bir çalışan" olmak seni tanımlayan şeyler mi, yoksa senin *seçtiğin* davranış biçimleri mi?3. `Sorumluluğu Üstlen:`
Durumun ne olursa olsun, o durum karşısındaki *tavrını seçme özgürlüğün* her zaman vardır. Pasif bir kurban değil, aktif bir seçici olduğunu hatırla.4. `Kaygıyı Kabul Et:`
Özgürlüğün getirdiği kaygı (Sartre buna `angoisse` der) rahatsız edicidir, ama aynı zamanda senin özgür olduğunun kanıtıdır. Ondan kaçmak yerine, onunla yüzleş.İşin en çarpıcı yanı şu: `Hepimiz, zaman zaman bu kötü niyet tuzağına düşüyoruz.` Çünkü insan olmanın bir parçası bu. Mesele, bunun farkına varıp, otomatik pilotu kapatıp, direksiyona geçmeye cesaret edebilmekte.
Peki ya sizce?
Hayatınızın hangi alanlarında kendinize "Ben buyum" diyerek, aslında daha büyük bir özgürlük ve seçim alanını görmezden geliyorsunuz? **Hangi rolünüzün arkasına saklanıyorsunuz?**