ABD, İsrail ve İran arasındaki gerilimin çözüme kavuşacağına dair umutların zayıflaması ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutacağını açıklaması, küresel piyasalarda risk algısının yüksek kalmasına yol açtı. Yatırımcılar, çatışmanın süresine ilişkin belirsizlik nedeniyle güvenli liman varlıklara yönelmeye devam ediyor.Bölgede devam eden çatışmalar nedeniyle enerji arzına ilişkin endişeler giderek artıyor. İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sıkılaştırabileceğine yönelik açıklamalar petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkilerken, hisse senedi piyasalarında satış baskısını artırıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme adımı da petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlamakta yeterli olmadı. Enerji piyasalarındaki belirsizlik küresel ekonomiye yönelik endişeleri de canlı tutuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin dünyanın en büyük petrol üreticisi olduğunu belirterek petrol fiyatlarının yükselmesinin ABD ekonomisine gelir sağladığını ifade etti. Bununla birlikte Trump, İran’ın nükleer silah elde etmesinin engellenmesinin daha önemli olduğunu vurguladı.
Trump ayrıca ABD Merkez Bankası’na (Fed) çağrıda bulunarak, para politikası toplantısı beklenmeden faiz oranlarının derhal düşürülmesi gerektiğini söyledi. ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara yükselmesinin olası görünmediğini belirtti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in 15-16 Mart tarihlerinde Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile Paris’te görüşeceği bildirildi. Görüşmenin küresel ticaret ilişkileri açısından önemli başlıkları içermesi bekleniyor.
Öte yandan Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, enerji ürünlerinin ABD limanlarına kesintisiz ulaşabilmesi için Amerikan gemilerinin kullanılmasını zorunlu kılan yasaya geçici muafiyet getirilebileceğini, ancak bu konuda henüz kesin bir karar alınmadığını açıkladı.
İran tarafında da tansiyonu yükselten açıklamalar gelmeye devam ediyor. İran’ın yeni lideri Mücteba Hüseyni Hamaney, göreve geldikten sonra yaptığı ilk açıklamada Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam etmesi gerektiğini söyledi.
İran Silahlı Kuvvetleri de Boğaz üzerindeki kontrolün kendilerinde olduğunu ve ABD ile müttefiklerine geçiş izni vermeyeceklerini duyurdu.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD’den gelen bazı veriler beklentilerden daha iyi bir tablo ortaya koydu. İlk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 7 Mart ile biten haftada 213 bine gerileyerek tahminlerin hafif altında gerçekleşti.
ABD’nin dış ticaret açığı da ocak ayında yüzde 25,3 azalarak 54,5 milyar dolara düştü. Ayrıca ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza birimi, Trump döneminde uygulanan bazı tarifelerin iadesine yönelik sistem çalışmalarının yüzde 40 ile yüzde 80 arasında tamamlandığını açıkladı.
Fed Denetimden Sorumlu Başkan Yardımcısı Michelle Bowman, bankaların sermaye gerekliliklerine ilişkin düzenlemelerde değişiklik yapılabileceğinin sinyalini verdi. Bowman, Basel III düzenlemelerinin son aşamasının uygulanmasına yönelik yeni kuralların önümüzdeki haftalarda açıklanabileceğini belirtti.
Piyasalarda ayrıca Morgan Stanley ve Cliffwater’ın milyarlarca dolarlık özel kredi fonlarında para çıkışlarını sınırladığına yönelik haberler de risk algısını artıran unsurlar arasında gösterildi.
Bu gelişmelerin etkisiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,26 seviyesinde bulunurken, 2 yıllık tahvil faizi de yüzde 3,74 civarında dengelendi.
Güvenli liman talebinin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 yükselerek 99,9 seviyesine çıkarken, altının ons fiyatı yüzde 0,5 artışla 5 bin 107 dolardan işlem görüyor. Brent petrolün varili ise yüzde 1 gerilemesine rağmen 98 dolar seviyelerinde kalmayı sürdürüyor.
New York borsasında petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi ve jeopolitik risklerin artması nedeniyle satış ağırlıklı bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yüzde 1,56, S&P 500 endeksi yüzde 1,52 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,78 değer kaybetti.
ABD’de endeks vadeli kontratlar ise yeni güne sınırlı yükselişle başladı.
Avrupa borsaları da Orta Doğu’daki gerilim ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmanın etkisiyle günü düşüşle tamamladı. Almanya’daki ekonomi enstitüleri enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonu yükseltebileceği ve tüketici alım gücünü zayıflatabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü enflasyonun yüzde 2,5 seviyesine çıkabileceğini öngörürken, Ifo Enstitüsü Almanya’nın büyüme tahminini yüzde 0,8’e düşürdü.
Bankacılık hisseleri ise gerilim nedeniyle değer kaybetti. HSBC yaklaşık yüzde 6, Deutsche Bank yüzde 5,3 geriledi. Thyssenkrupp hisseleri çelik anlaşmasına ilişkin sorunlar nedeniyle yüzde 8 düşüş yaşadı.
Buna karşın Leonardo, BMW, Zalando ve RWE gibi şirketlerin hisseleri olumlu finansal gelişmeler sayesinde yükseldi.
Orta Doğu kaynaklı enerji riskleri Asya piyasalarını da olumsuz etkiledi. Bölgenin enerji tedarikinde Orta Doğu’ya yüksek bağımlılığı nedeniyle petrol arzında yaşanabilecek aksaklıkların ekonomik faaliyetleri etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,3, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,2 geriledi.
Küresel piyasalardaki olumsuz görünüme karşın Borsa İstanbul günü yükselişle tamamladı. BIST 100 endeksi yüzde 0,65 değer kazanarak 13.286 puana çıktı.
VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise akşam seansında yüzde 0,19 düşüşle 15.486 puanda işlem gördü.
Dolar/TL kuru ise günü 44,1456 seviyesinde tamamladıktan sonra yeni işlem gününde 44,19 seviyesinde işlem görmeye başladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37’de sabit tuttu. Gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi ise yüzde 35,5 seviyesinde bırakıldı.
Merkez Bankası, jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı ve ekonomik faaliyet üzerinden enflasyon görünümü üzerindeki etkilerinin yakından takip edildiğini vurguladı.
Analistler, bugün açıklanacak ABD büyüme verileri ile Fed’in enflasyon göstergesi olarak yakından izlediği Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksinin piyasalar açısından kritik olacağını belirtiyor.
Teknik açıdan ise BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.500 puan seviyeleri direnç, 13.200 ve 13.100 puan seviyeleri ise destek olarak öne çıkıyor.
Sizce jeopolitik gerilimlerin küresel piyasalardaki etkisi daha ne kadar sürecek?