 Savaşın birinci ayı geride kalırken, artan jeopolitik riskler enerji maliyetlerini yükseltti, bu durum enflasyonist baskıları yeniden alevlendirdi. Yatırımcıların riskli varlıklardan kaçışını hızlandıran bu ortam, altın fiyatlarında 2008 Küresel Finansal Krizi'nden bu yana görülen en sert düşüşe yol açtı.Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) mart ayı değerlendirmesine göre, küresel enerji ticaretinin şahdamarı konumundaki Hürmüz Boğazı'nda faaliyetler neredeyse durma noktasına geldi. Savaş öncesi 1-27 Şubat'ta günlük ortalama 129 gemi geçerken, İran'ın geçişleri sınırlandırmasıyla bu sayı martta yüzde 95 azalarak günlük 6'ya kadar geriledi. 28 Şubat ile 31 Mart arasında boğazdan geçişine izin verilen sadece 292 ticari geminin 147'si boş seyrederken, yüklü gemilerin büyük çoğunluğunu ham petrol ve kuru yük gemileri oluşturdu. Bu tıkanıklık küresel tedarik zincirlerine ağır darbe vurdu ve dünya genelinde üretim ile taşıma maliyetlerini rekor seviyelere taşıdı. Navlun maliyetlerindeki artıştan en çok petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyıcıları etkilendi. UNCTAD, 2025'te yüzde 4,7 olması beklenen küresel mal ticareti büyümesinin 2026'da yüzde 1,5-2,5 aralığına gerileyeceğini ve küresel ekonomik büyümenin yüzde 2,6'ya yavaşlayacağını öngörüyor. Hürmüz Boğazı'ndaki aksama, sadece enerji piyasalarını değil, küresel gıda sistemlerini de tehdit ediyor. Küresel LNG ve petrol ticaretinin yüzde 20'sinin geçtiği rotadaki kapanma, bir ayda Brent petrolün varil fiyatında yüzde 50'ye yakın artışa neden oldu. Doğal gaz fiyatlarındaki keskin yükseliş, üre ve amonyak gibi azot bazlı gübrelerin üretim maliyetlerini doğrudan artırdı. Küresel deniz yolu gübre ticaretinin üçte birinin gerçekleştiği Körfez bölgesindeki aksaklıklar, gübre tedarik sürekliliğini tehlikeye attı. Bu durumun, tarımsal üretimde Körfez ülkelerine yüksek bağımlılığı olan Sudan, Tanzanya, Somali, Pakistan ve Tayland gibi gelişmekte olan ülkeler için ciddi gıda güvenliği riskleri oluşturduğu belirtiliyor. ABD/İsrail-İran Savaşı'na dair taraflardan gelen açıklamalar, petrol fiyatlarının saatlik bazda fiyatlanmasına yol açıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın sert açıklamaları ve sıradaki hedeflerin köprüler ile elektrik santralleri olduğunu belirtmesi, piyasalardaki gerilimi tırmandırdı. Dün "Kutsal Cuma" tatili nedeniyle küresel piyasalarda işlem hacminin düşük kalmasıyla Brent petrolün varil fiyatı 109,24 dolarda, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 111,54 dolarda sabit seyretti. Piyasaların gözü, ABD'deki yapay zeka kaynaklı iş kayıplarının da yansıyacağı tarım dışı istihdam verisi ile yarın toplanacak olan OPEC+ grubunun kararlarına çevrilmiş durumda. Jeopolitik krizin varlık fiyatları üzerindeki en çarpıcı etkisi kıymetli madenlerde görüldü. Yıla tarihi rekorlarla başlayan altının ons fiyatı, enerji kaynaklı enflasyonist baskıların ABD Merkez Bankası (Fed) faiz indirim ihtimallerini ertelemesiyle serbest düşüşe geçti. Dolara olan talebin artması ve piyasalardaki likidite ihtiyacıyla birlikte altın, mart ayında yüzde 11,3 değer kaybetti. Bu düşüşle Ekim 2008'den bu yana en sert aylık düşüşünü yaşayan altın, ayı 1.113,22 dolardan tamamladı. Aynı dönemde gümüş fiyatlarında da yön tersine döndü ve gümüşün onsu yüzde 19,9 değer kaybıyla 75,1 dolara kadar geriledi. Uzmanlar, savaşın uzaması halinde ticaret ve finansal piyasalardaki aksamaların derinleşerek daha geniş ve zincirleme bir küresel krizi tetikleyebileceği konusunda uyarıyor. Özellikle gelişmekte olan ülke para birimlerindeki zayıflamanın, gıda ve enerji ithalatını daha da pahalı hale getirerek küresel eşitsizliği derinleştirmesinden endişe ediliyor. Sizce bu kriz ortamında küresel ekonomi için en acil çözüm önceliği ne olmalı? |
|
Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi
Forum içeriğine ve tüm hizmetlerimize erişim sağlamak için foruma kayıt olmalı ya da giriş yapmalısınız. Foruma üye olmak tamamen ücretsizdir.
- Konuyu Başlatan BinGünlükHaber
- Başlangıç tarihi