ABD eski Başkanı Donald Trump'ın İran petrolüne yönelik sert açıklamaları, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açarken, uzmanlar bu söylemlerle Hürmüz Boğazı'ndaki fiili durum arasında bir uyumsuzluk olduğuna dikkat çekiyor. Siyasi mesajlar ile bölgedeki gerçek gemi trafiğinin örtüşmediği belirtiliyor.Dr. Zekeriya Şahin, ABD'nin abluka girişimlerinin sahada tam karşılık bulmadığını ifade etti. Trump'ın "satışa izin vermeyeceğiz" açıklamasına rağmen, Japonya'ya ait bir geminin ve Çin menşeili Rich Story gemisinin boğazdan geçiş sağladığını aktardı.
Hatta Çin Savunma Bakanlığı'nın, Çin gemilerinin boğazdan özgürce geçişine devam edeceklerini açıkladığını vurguladı. Şahin, Çin'in İran'la olan ticari ve enerji anlaşmaları kapsamında bu geçişleri engelleyemeyeceklerini belirttiğini söyledi.
Şahin, Çin'in bölgedeki varlığını artırmasının ardında ekonomik zorunlulukların yattığını kaydetti. Trump'ın farklı zamanlarda yaptığı açıklamaların kendi içinde de tutarsız olduğunu ve sahada yaşananlarla örtüşmediğini dile getirdi.
Enerji piyasalarının ise bu tür siyasi açıklamalara anlık ve sert tepkiler verdiği belirtiliyor. Petrol ve doğalgaz fiyatları, ilk sert söylemlerle yükselirken, ardından gelen yumuşatıcı açıklamalarla düşüşe geçebiliyor.
Bu durum, piyasalarda sürekli bir fiyat oynaklığı ve temkinli bir bekleyiş havası yaratıyor. Şahin, bu söylem değişikliklerinin küresel ticarette olumsuz etkileri olduğunu ve fiyatlarda dengenin sağlanamadığını ifade etti.
Trump'ın söylem değişikliklerinin piyasalarda bir manipülasyon etkisi yaratıp yaratmadığı sorusuna da değinen Şahin, bu açıklamaların İran'ı müzakerelerde köşeye sıkıştırmak amacı taşıdığı kanaatinde olduğunu belirtti.
İran'ın geçmişte Hürmüz Boğazı ile ilgili verdiği mesajları da hatırlatan Şahin, İran'ın boğazı kapatmadığını, sadece "dost ve müttefik ülkelere" çık dediğini aktardı. İran'ın asıl derdinin ABD-İsrail ortaklığı ve onları destekleyen ülkeler olduğunu vurguladı.
Hürmüz Boğazı'nda yaşanacak olası bir kapanmanın küresel etkilerinin ise çok ağır olacağı uyarısı yapılıyor. Şahin, böyle bir durumun 1979 petrol şokunu anımsatacağını, ancak boyutunun çok daha büyük olacağını söyledi.
1979'da petrol arzında %4'lük bir daralma yaşanırken, bugün %17'lere varan bir daralmadan söz edildiğini, bunun neredeyse 4 katı bir küçülme anlamına geldiğini ifade etti.
Bu tür bir enerji krizinin zincirleme etkileri tüm dünyayı vuracak. Şahin, enerji maliyetlerindeki şok artışın, sofralara gelen ekmeğin fiyatının dahi 3 katına çıkması anlamına gelebileceğini öne sürdü.
Enerjinin bir girdi maliyeti olduğunu, ancak beraberinde tedarik zinciri kırılmaları, gübre fiyatlarındaki artış, sigortalama ve navlun giderlerinin yükselmesini getireceğini belirtti. Tüm bu faktörlerin dünya ülkelerini derinden etkileyeceğini düşündüğünü ekledi.
Şahin, sürecin mutlaka diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğinin altını çizdi. İslamabad müzakereleri gibi girişimlerin bir uzlaşı getirmesini umduğunu, çünkü ekonomik anlamda çok daralmış bir dünyadan bahsedildiğini vurguladı.
ABD yönetiminin üzerinde de çok ciddi ekonomik baskıların olduğunu gözlemlediklerini sözlerine ekleyerek, çözümün kaçınılmaz olduğunu ifade etti.
Sizce küresel enerji krizinin önüne geçmek için uluslararası diplomasi yeterli bir araç olabilir mi?