Düşünün: Sabah uyanıyorsunuz, telefonunuzu elinize alıyorsunuz ve ilk iş, henüz gözleriniz tam açılmamışken, birinin kahvaltı tabağını, bir başkasının siyasi yorumunu, bir diğerinin şikayetini kaydırıyorsunuz. 
Anlık tepkiler veriyor, kısa cümlelerle yargılıyor, "beğen" butonuyla onaylıyor veya görmezden geliyoruz. İşte tam da bu kaosun ortasında, aklıma M.Ö. 500'lü yıllarda, ``Li`` (Ritüel, Ahlak) ve ``Ren`` (İnsancıllık, Merhamet) üzerine kafa yoran bir isim geliyor: ``Konfüçyüs``. Acaba o, bugünkü bu dijital agorada ne yapardı? Profesyonel bir "influencer" mı olurdu, yoksa tüm platformları kapatıp insanları gerçek yüz yüze sohbete mi çağırırdı?
`
Dijital Âlemde "Li": Ritüellerimiz Ne Oldu?`
Konfüçyüs için ``Li``, sadece resmi törenler değil, günlük hayattaki tüm ilişkileri düzenleyen, saygıyı ve uyumu sağlayan bir nevi "toplumsal görgü kuralları" bütünüydü. Peki sosyal medyada "Li" var mı? Anonim hesaplarla küfür etmek, bir düşünceye katılmıyorsak hemen kişiselleştirip saldırmak, ölüm haberlerinin altına "F" yazmak... Bunlar hangi ritüelin parçası? Konfüçyüs'ün şu sözü, sanal etkileşimlerimiz için bir ayna olabilir:
`
Ekranın ardında "başkalarını" sadece bir profil fotoğrafı ve fikir kalıntısı olarak görmek, onları ``tanımak değil, kategorize etmektir.`` Belki de onun kılavuzunun ilk maddesi, "Paylaşmadan önce, karşındakinin yüzüne söyleyebilir misin bunu?" sorusu olurdu.
` "Ren" Sınavı: Timeline'da İnsancıllık Mümkün mü?`
``Ren``, Konfüçyüs öğretisinin kalbinde yer alan, insanın diğer insanlara karşı içten gelen şefkat ve merhamet duygusudur. Peki, algoritmaların bize benzer düşünceleri dayattığı, farklı olanı ötekileştirdiği bir ortamda ``Ren`` nasıl yeşerebilir? Birinin mutluluk gönderisini kıskançlıkla, başarısını hasetle karşılamak mıdır insancıl olan? Yoksa bir yabancının dertleşme tweet'ine içten bir "Geçecek, dayan" yazmak mı?
``Sosyal medya, "Ren"i en çok zorladığımız ama belki de en çok ihtiyaç duyduğumuz yerdir.`` Konfüçyüs, kılavuzunda muhtemelen şu ilkeyi vurgulardı: "``Kendine yapılmasını istemediğini, başkasına yapma``" (Gümüş Kural). Bir yoruma saldırmadan önce bir saniye durup "Bana böyle yazılsa hislerim ne olurdu?" diye sormak, onun dijital yorumu olabilirdi.
` Tez ve Antitez: Bilge mi, Dijital Münzevi mi?`
Burada iki zıt ihtimal beliriyor. **Tez:** Konfüçyüs kesinlikle bir kılavuz yazardı! Çünkü onun amacı, kaosa düzen, insan ilişkilerine ahlak getirmekti. Sosyal medya, onun için yepyeni bir "toplum" alanı olurdu ve o da buraya ``"Junzi"``yani "Üstün İnsan"ın erdemlerini taşımak isterdi. Kısa, öz, hikmetli tweet'ler atar, insanlara doğru davranış modellerini ``analojiler`` ve hikayelerle anlatırdı. Belki de "Stoacılık" akımı gibi, "Dijital Konfüçyüsçülük" diye bir akım başlatırdı!
**Antitez:** Asla bulaşmazdı! Çünkü Konfüçyüs'ün ideal iletişimi, ``yüz yüze, samimi, bağlamı olan ve derin`` diyaloglardı. Sosyal medyanın yüzeyselliği, hızı, bağlamdan kopukluğu ve öfke üretme potansiyeli, onun tüm öğretilerinin tam zıttıdır. Muhtemelen şöyle derdi:
`
Ve eklerdi: "Parmak uçlarınızla değil, kalbinizle konuşun. Bunun için de aynı mekânı paylaşmalısınız." Bu yüzden, bir kılavuz yerine, insanları ekranlardan kaldırıp gerçek sohbetlere, ``"ritüel"``e davet ederdi.
Peki ya sizce?
Bugünün dijital karmaşasında, Konfüçyüs bize nefes aldıracak bir rehber olur muydu, yoksa tüm bu gürültüyü görüp sessizce çekip gider miydi? **Siz onun yerinde olsaydınız, sosyal medya için yazacağınız ilk ve değişmez kural ne olurdu?**
Anlık tepkiler veriyor, kısa cümlelerle yargılıyor, "beğen" butonuyla onaylıyor veya görmezden geliyoruz. İşte tam da bu kaosun ortasında, aklıma M.Ö. 500'lü yıllarda, ``Li`` (Ritüel, Ahlak) ve ``Ren`` (İnsancıllık, Merhamet) üzerine kafa yoran bir isim geliyor: ``Konfüçyüs``. Acaba o, bugünkü bu dijital agorada ne yapardı? Profesyonel bir "influencer" mı olurdu, yoksa tüm platformları kapatıp insanları gerçek yüz yüze sohbete mi çağırırdı?`
Dijital Âlemde "Li": Ritüellerimiz Ne Oldu?`Konfüçyüs için ``Li``, sadece resmi törenler değil, günlük hayattaki tüm ilişkileri düzenleyen, saygıyı ve uyumu sağlayan bir nevi "toplumsal görgü kuralları" bütünüydü. Peki sosyal medyada "Li" var mı? Anonim hesaplarla küfür etmek, bir düşünceye katılmıyorsak hemen kişiselleştirip saldırmak, ölüm haberlerinin altına "F" yazmak... Bunlar hangi ritüelin parçası? Konfüçyüs'ün şu sözü, sanal etkileşimlerimiz için bir ayna olabilir:
`
`
Ekranın ardında "başkalarını" sadece bir profil fotoğrafı ve fikir kalıntısı olarak görmek, onları ``tanımak değil, kategorize etmektir.`` Belki de onun kılavuzunun ilk maddesi, "Paylaşmadan önce, karşındakinin yüzüne söyleyebilir misin bunu?" sorusu olurdu.
`
"Ren" Sınavı: Timeline'da İnsancıllık Mümkün mü?```Ren``, Konfüçyüs öğretisinin kalbinde yer alan, insanın diğer insanlara karşı içten gelen şefkat ve merhamet duygusudur. Peki, algoritmaların bize benzer düşünceleri dayattığı, farklı olanı ötekileştirdiği bir ortamda ``Ren`` nasıl yeşerebilir? Birinin mutluluk gönderisini kıskançlıkla, başarısını hasetle karşılamak mıdır insancıl olan? Yoksa bir yabancının dertleşme tweet'ine içten bir "Geçecek, dayan" yazmak mı?
``Sosyal medya, "Ren"i en çok zorladığımız ama belki de en çok ihtiyaç duyduğumuz yerdir.`` Konfüçyüs, kılavuzunda muhtemelen şu ilkeyi vurgulardı: "``Kendine yapılmasını istemediğini, başkasına yapma``" (Gümüş Kural). Bir yoruma saldırmadan önce bir saniye durup "Bana böyle yazılsa hislerim ne olurdu?" diye sormak, onun dijital yorumu olabilirdi.
`
Tez ve Antitez: Bilge mi, Dijital Münzevi mi?`Burada iki zıt ihtimal beliriyor. **Tez:** Konfüçyüs kesinlikle bir kılavuz yazardı! Çünkü onun amacı, kaosa düzen, insan ilişkilerine ahlak getirmekti. Sosyal medya, onun için yepyeni bir "toplum" alanı olurdu ve o da buraya ``"Junzi"``yani "Üstün İnsan"ın erdemlerini taşımak isterdi. Kısa, öz, hikmetli tweet'ler atar, insanlara doğru davranış modellerini ``analojiler`` ve hikayelerle anlatırdı. Belki de "Stoacılık" akımı gibi, "Dijital Konfüçyüsçülük" diye bir akım başlatırdı!
**Antitez:** Asla bulaşmazdı! Çünkü Konfüçyüs'ün ideal iletişimi, ``yüz yüze, samimi, bağlamı olan ve derin`` diyaloglardı. Sosyal medyanın yüzeyselliği, hızı, bağlamdan kopukluğu ve öfke üretme potansiyeli, onun tüm öğretilerinin tam zıttıdır. Muhtemelen şöyle derdi:
`
`
Ve eklerdi: "Parmak uçlarınızla değil, kalbinizle konuşun. Bunun için de aynı mekânı paylaşmalısınız." Bu yüzden, bir kılavuz yerine, insanları ekranlardan kaldırıp gerçek sohbetlere, ``"ritüel"``e davet ederdi.
Peki ya sizce?
Bugünün dijital karmaşasında, Konfüçyüs bize nefes aldıracak bir rehber olur muydu, yoksa tüm bu gürültüyü görüp sessizce çekip gider miydi? **Siz onun yerinde olsaydınız, sosyal medya için yazacağınız ilk ve değişmez kural ne olurdu?**