Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), petrol piyasalarındaki olağanüstü gerilimi hafifletmek için tarihi bir karar aldı. Üye ülkeler, toplamda 400 milyon varil stratejik petrol rezervini piyasaya sürmeye karar verdi. Bu hamle, ajansın kuruluşundan bu yana gerçekleştirdiği en büyük acil durum müdahalesi olarak kayıtlara geçti.Kararın alınmasında, Hürmüz Boğazı'ndaki potansiyel tıkanma riskinin önemli bir etkisi oldu. Geçen yıl günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürününün geçtiği bu kritik su yolu, İran'daki savaş nedeniyle neredeyse tamamen bloke olma tehlikesiyle karşı karşıya. Dünya deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'i bu boğaz üzerinden yapılıyor ve boğazı baypas edecek alternatifler oldukça sınırlı.
IEA Başkanı Fatih Birol, karar sonrası yaptığı açıklamada, petrol piyasalarının karşı karşıya olduğu zorlukların ölçeğinin eşi benzeri görülmemiş olduğunu vurguladı. Birol, üye ülkelerin bu duruma benzeri görülmemiş büyüklükte bir acil durum toplu eylemiyle yanıt vermesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Petrol piyasalarının küresel doğasına dikkat çeken Birol, büyük aksaklıklara verilecek yanıtın da küresel olması gerektiğinin altını çizdi.
IEA'ya 32 ülke üyedir ve bu ülkelerin acil durumlarda kullanabileceği toplam yaklaşık 1.2 milyar varil stratejik rezervi bulunuyor. Ajans, en son 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'ya saldırmasının ardından iki ayrı hamlede toplam 182.7 milyon varil petrolü piyasaya sürmüştü. Söz konusu acil durum stokları, her üye ülkenin kendi ulusal koşullarına uygun bir zaman diliminde piyasaya sunulacak ve bazı ülkeler tarafından ek acil durum önlemleriyle desteklenecek.
IEA'nın bu tarihi hamlesi, petrol fiyatlarında dalgalanmaya neden oldu. Haberin ardından Brent petrolünün varil fiyatı dün sabah yüzde 4.4'lük bir düşüşle 85.5 dolar seviyesinden işleme başladı. Ancak gün içinde fiyatlar yeniden 90 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Petroldeki bu hareketlilik, altın piyasasına da yansıdı. Altının onsu, petrol fiyatlarındaki ilk gerilemenin enflasyon endişelerini hafifletmesiyle güne yükselişle başlasa da, petroldeki toparlanmanın ardından yeniden değer kaybetti.
Ons altın gün içinde 5 bin 149,65 dolara kadar gerilerken, gram altın ise bir önceki güne kıyasla yaklaşık 100 Türk Lirası değer kaybederek 7 bin 300 TL seviyesine indi. Piyasa gözlemcileri, IEA'nın bu büyük ölçekli müdahalesinin, arz güvenliği endişelerinin gölgesinde, fiyatlar üzerindeki etkisini zaman içinde göstereceğini belirtiyor.
Sizce bu tarihi rezerv hamlesi, petrol fiyatlarındaki yükseliş trendini kalıcı olarak tersine çevirebilecek mi?